Kudüs’te Kimlerin Yaptığı Bilinmeyen Devasa Bir Tünel Bulundu

Kudüs’teki arkeologlar devasa bir tünel keşfettiler fakat bunu kimin inşa ettiğine veya neden inşa edildiğine dair hiçbir fikirleri yok.

Tünel, Kudüs’ün altında 50 metreden uzun bir mesafe boyunca uzanıyor ve bazı bölümleri neredeyse otobüs geçebilecek kadar geniş.

Devasa tünel sisteminin ne zaman inşa edildiği, neden inşa edildiği ya da hangi amaca hizmet ettiği bilinmiyor. Ancak arkeologlar araştırmalarına devam ediyor.

Yer altı ağı, kısa süre önce İsrail Eski Eserler İdaresi (IAA) tarafından Kudüs’teki Ramat Rachel Kibbutzu yakınında inşa edilecek yeni bir yerleşim mahallesi öncesinde yürütülen rutin bir araştırma sırasında ortaya çıkarıldı.

(İlgili: Kudüs’te Bulunan 2.270 Yıllık Sikke, Mısır Kraliçesini Betimliyor)

Kazı direktörleri Sivan Mizrahi ve Zinovi Matskevich, “Görece kayalık ve açıkta kalmış bir arazide kazı yaparken aniden doğal bir karstik boşluk keşfettik. Şaşkınlıkla, kazı ilerledikçe bu boşluğun uzun bir tünele dönüştüğünü gördük” diyor.

Arkeologların tünele girmek için, kayaya oyularak yapılmış ve ana geçide açılan bir girişe inen merdivenlerden aşağı inmeleri gerekiyor. Tünel 50 metreden uzun bir mesafe boyunca uzanıyor. 5 metre yüksekliğinde ve 3 metre genişliğinde, bazı yerlerinde bir okul otobüsünün rahatlıkla geçebileceği kadar geniş.

Tünelin bazı bölümleri çökmüş durumda, diğer yerleri ise yüzlerce, belki binlerce yıl boyunca birikmiş kalın toprak katmanlarıyla tıkanmış. Söz konusu tünel doğal süreçlerle değil, insanlar tarafından kazılmış gibi görünüyor. Ancak kökeni hakkında şimdilik fazla bir şey bilinmiyor.

Mizrahi ve Matskevich, “Taş çıkarma işi titizlikle yapılmış. Bu tüneli kazan kişi her kimse muazzam bir çaba sarf etmiş, dikkatli bir planlama yapmış. Ayrıca bu hedefe ulaşmak için gerekli yetkinliklere ve kaynaklara da sahipmiş” diyor.

Ekip başlangıçta yapının yakındaki bir kaynağa bağlanan eski bir su tüneli olabileceğini düşündü. Ancak bir grup jeolog, yerel bölgede yer altı su kaynaklarının bulunmadığına dikkat çekerek bu fikri çürüttü. Bunun yanı sıra tünelin duvarlarında herhangi bir sıva izi yok. Bu yüzden suyu taşımak için pek etkili olmazdı.

Önde gelen hipotez, alanın yapı taşı çıkarmak ya da kireç üretmek amacıyla derin bir tebeşir tabakasına ulaşmak için kazılmış maden benzeri bir oyuk olduğunu öne sürüyor. Yine de bu hipotezi doğrulamak için daha fazla kazı yapılması gerekiyor.

Mizrahi ve Matskevich, “Tünelin tarihi de bizim için bir muamma. Çünkü ne zaman yapıldığına işaret edebilecek en ufak bir buluntu bile bulunamadı. Aynı zamanda tünel, kuş uçuşu yalnızca birkaç yüz metre uzaklıkta iki önemli antik alanın yakınında yer alıyor. Bunlardan biri Arnona mahallesindeki Demir Çağı’na ait bir kamu yapısı, diğeri ise Demir Çağı’ndan İslam dönemine kadar uzanan yerleşim kalıntılarının belgelendiği Tel Ramat Rachel” diyor.

Kudüs Bölge Arkeoloğu Amit Re’em, “Bu keşif, kent genelinde her gün, saatler içinde gün yüzüne çıkan pek çok diğer keşfe ekleniyor. Arkeologlar ve araştırmacılar durmaksızın çalışıyor, çünkü bu kent şaşırtmaktan asla vazgeçmiyor. Genellikle ortaya çıkardığımız buluntuların açıklamalarına sahip oluruz. Ancak bazen, bu olayda olduğu gibi, hayretle ve şaşkınlıkla karşı karşıya kalıyoruz” diyor.

IFL Science. 29 Mayıs 2026.