Çin’in Birleşmesinin Önünü Törenler Açmış Olabilir

Arkeologlar, Çin’in Shandong Eyaleti’nde yaklaşık 3.000 ila 2.400 yıl öncesine tarihlenen üç törensel yapıyı ortaya çıkardı.

Bu bulgular, ortak bir Çin kültürel kimliğinin kökenlerinin, Çin’in İlk İmparatoru dönemindeki siyasi birleşmenin temellerini atan törensel toplantılara dayandığını gösteriyor.

Çin’in siyasi birleşmesi genellikle, Qin Hanedanı’nın kurucusu ve İlk İmparator olan Qin Shi Huang’a atfedilir. MÖ 247 yılında iktidara gelen Qin Shi Huang, yazı sisteminden ölçü birimlerine kadar Çin toplumunun birçok yönünü standartlaştırması ve birleştirmesiyle tanınıyor.

Ancak bu birleşme süreci, İlk İmparator’un doğumundan çok daha önce başlamıştı. Qin öncesi dönemde Çin’in çeşitli bölgelerini yöneten birçok siyasi oluşum, siyasi otoritelerini güçlendirmek amacıyla ortak bir kültürel kimlik yaratmaya çalışıyordu.

(İlgili: Çin İmparatorunun Ölümsüzlük Arayışına Dair Kanıt Bulundu)

Shandong Üniversitesi’nden araştırmanın ortak yazarı Dr. Qingzhu Wang, “İlk İmparator’un MÖ 221’de Çin’i siyasi olarak birleştirmesi, altyapı yatırımları, yeni teknolojiler ve farklı ideolojik kurguların bütünleştirilmesiyle karakterize edilen uzun bir sürecin doruk noktasıydı. Ne var ki bu döneme dair çalışmaların çoğu büyük ölçekli gelişmelere odaklanıyor; çoğu zaman tek tek yerleşimler düzeyindeki kamusal ritüellerin etkisini gözden kaçırıyor” diyor.

Bu sorunu ele almak için araştırmacılar, Shandong’daki Qianzhongzitou alanında yapılan ve Shandong Üniversitesi tarafından yürütülen kazıyı yorumladı.

Tarihöncesinden itibaren iskan görmüş olan Qianzhongzitou, yüzlerce yıl içinde bir yerleşim köyünden kutsal bir ritüel merkezine dönüşmüştü. Bu da ritüel etkinliklerin zaman içinde kültürel değişimlere nasıl katkıda bulunduğunu incelemek için ideal bir fırsat sunuyor.

Kazılarda Qianzhongzitou’da inşa edilmiş üç platform ortaya çıkarıldı: Bunlardan biri Batı Zhou dönemine (yaklaşık MÖ 1046 ila 771), ikisi ise Savaşan Devletler dönemine (yaklaşık MÖ 475 ila 221) tarihleniyor. Platformlar, farklı renklerde çeşitli toprak türleri kullanılarak büyük bir özenle inşa edilmişti.

Platformlardan birinde “toprak” anlamına gelen 土 (tu) karakterinin birkaç yazıtına rastlandı. Bu durum, renkli toprak kullanımıyla birlikte, bu yapıların bir tür toprak tapınımı için kullanıldığına işaret ediyor.

Daha da önemlisi, bu platformların muhtemelen kamusal ritüel buluşmaları ve gösterileri için açık alanlar işlevi gördüğü düşünülüyor. Platformlarda bulunan yiyecek kalıntıları ve pişirme kapları, bu etkinliklere büyük ölçekli şölenlerin eşlik ettiğini gösteriyor.

Bu buluşmaların kolektif niteliği, insanları bir araya getirmek için mükemmel bir fırsat yaratmış olmalıydı.

Dr. Wang, “Bu platformların temel amacı, bizim görüşümüze göre, giderek büyüyen bir nüfusu bir araya getirmek ve paylaşılan ritüel deneyimi aracılığıyla yeni kolektif kimlikler yetiştirmekti” diyor.

Araştırmacılar “aşağıdan yukarıya” bir yaklaşımla, yalnızca elit düzeydeki siyaset yerine devletin genişlemesinin yerel toplulukları ve onların ritüel pratiklerini nasıl etkilediğini gösteriyor. Kamusal ritüel şölenleri aracılığıyla, bölgeye gelen yeni güçler yerel kültleri uyarlayıp resmileştirerek, yönetimlerini meşrulaştıran devlet onaylı bir kozmolojik sistemin parçası haline getirmişti.

Tarihsel kaynaklar, erken Çin’de Qi Devleti’nin (ağırlıklı olarak günümüz Shandong Eyaleti’nin kuzey ve doğu kesimlerinde hüküm süren) geliştirdiği devlet inanç sistemi olarak “Sekiz İlah”a (Gök, Yer, Silahlar, Güneş, Ay, Yin, Yang ve Dört Mevsim’in ruhları) tapınmadan söz eder. Bu platformlar, yerel ruh tapınımlarının devlet inanç sistemine dahil edilmesinin erken bir uygulamasını temsil ediyor olabilir. Bu uygulama daha sonra Sekiz İlah inancına ilham vererek onun gelişmesine katkıda bulunmuş görünüyor.

Bu da, İlk İmparator’dan çok önce, kamusal ritüel mekânlarının birleşik bir Çin devletinin oluşumu için gerekli olan ortak Çin kültürel kimliğinin yaratılmasında belirleyici rol oynadığını gösteriyor.

Dr. Wang, “Qianzhongzitou’daki kazılarımız, antik Çin devletlerinin genişlemesinin askeri genişlemenin ötesine geçtiğini ortaya koyuyor” diyerek sonuca varıyor. “Elitler, farklı halkları ve onların ruhani inançlarını bütünleştirmek için anıtsal platformlar üzerinde düzenlenen büyük kamusal ritüelleri ve şölenleri stratejik biçimde kullandı; böylece güçlü devletlerin oluşmasına katkı sağlayan ortak bir kimliği beslediler.”

Antiquity. 7 Ekim 2026.

Makale: Wang, Q., Gao, J., Chen, X., Feinman, G., Nicholas, L., Wang, H., … Fang, H. (2025). Zhou period transformations at the Qianzhongzitou site (Gaomi, Shandong, China). Antiquity, 99(407), 1248–1266.