Bu Neandertaller Alpleri Geçerken Ayı Mağarası’na Sığınmış

Deniz seviyesinden 1.450 metre yüksekte bulunan ve mağara ayılarının mesken edindiği bir mağarada Neandertaller de yaşamış.

Buzul Çağı’nda yüksek rakımlı dağ geçitleri, açıkta uyuyup geceyi geçirmek için uygun yerler değildi ve Neandertaller Alpleri aşarken bir sığınak seçme konusunda seçici olma lüksüne sahip değildi. Bir grup için bu, sıcak kalabilmek adına, devasa bir soyu tükenmiş ayı türü tarafından sık sık kullanılan bir mağarada birbirine sokulmak anlamına geliyordu.

Deniz seviyesinden 1.450 metre yükseklikte bulunan ve “Caverna Generosa” olarak adlandırılan bu mağarada çok sayıda mağara ayısı iskeleti yer alıyor. Bu da tarihöncesi canlıların burayı adeta kendilerine mesken edindiklerini gösteriyor. Ancak alanda Neandertaller tarafından üretilmiş taş aletler de bulundu. Bu da bu insanların, tüylü ama bir o kadar da ürkütücü bu “kiracılarla” aynı mekânı paylaşmış olabileceğini düşündürüyor.

Araştırmacılar, litik (taş) aletlerin sayısının görece az olmasına dayanarak, mağaranın Neandertaller tarafından kalıcı bir ikamet yeri olarak kullanılmadığını; fakat dağlara yapılan kısa süreli seferler sırasında geçici bir sığınak işlevi gördüğünü söylüyor.

(İlgili: Neandertaller, Deri Yüzmek için Ren Geyiği Kemikleri Kullanmış)

Araştırmacılar, “Caverna Generosa’daki güncellenmiş araştırmalarla birlikte, litik topluluğun Neandertallerin bir ya da daha fazla aralıklı sığındığını yansıttığı giderek daha belirgin hale geldi. Bu durum, en iyi şekilde, esasen kıştan geç ilkbahara kadar Ursus spelaeus tarafından iskan edilen bir mağara ayısı kış uykusu inine yapılan aralıklı girişimler olarak tanımlanabilir” diyor.

“Bu mağara aynı zamanda, dişi mağara ayılarının doğum yaptığı ve yavrularını büyüttüğü kritik bir üreme barınağı olarak da hizmet veriyordu.”

Neandertallerin mağarayı bu mevsimlerde mi kullandığı yoksa ayılarla “zamanlamayı” çakıştırmadan, mağara boşken yaz ya da sonbaharda mı girdikleri belirsiz. Ancak taş aletlerin, mağara ayıları tarafından çiğnenmiş ve ezilmiş olduğuna dair izler taşıması, her iki türün de mağarayı aşağı yukarı aynı dönemlerde kullandığını gösteriyor.

Bu bulgu, Neandertallerin hayatta kalma stratejilerine dair anlayışımıza katkı sağlıyor ve onların donmuş Alpler’e kısa süreli keşif yapabilecek kapasitede olduklarını ortaya koyuyor. Alanda bulunan alet türleri de bu tabloya uyuyor. Görünüşe göre bu eski insanlar yanlarında ağır taşlar getirmemiş ya da mağaranın içinde yontma yapmamıştı. Bunun yerine, hareket halindeyken kenar keskinliğini korumak için kolayca rötuşlanabilecek, bitmiş ve hafif “Levallois” yongalarını taşımışlardı.

Araştırmacılar, “‘Ayı mağaraları’ içindeki Levallois yongaları, dilgiler ve uçlar, çoğu zaman taşınabilir alet setleriyle ilişkilendiriliyor ve işlevsel etkinlikleri ile çok yönlülükleri nedeniyle seçilmiş, özenle hazırlanmış ve yüksek ‘yatırım’ gerektiren ürünleri temsil ediyor” diyor. Ayrıca, “Bu tür önceden hazırlanmış taslak parçalar, Neandertal gruplarının taşınabilir kişisel alet setine dahil edilmeye özellikle uygundu” diye ekliyorlar.

Bu da, mağarayı kullanan Neandertallerin muhtemelen çok hedefli bir yüksek irtifa görevinde olduklarını ve belirli bir kaynağın peşinde hızlı hareket etmeyi planladıklarını düşündürüyor. Örneğin, değerli bir litik hammaddesine erişmek için dağlara tırmanmış olabilirler ya da yaban keçisi (ibex), dağ keçileri veya diğer alp memelilerini avlamaya gitmiş olabilirler.

Çalışmanın yazarlarına göre, Caverna Generosa yakınlarında değerli mineral yatakları bulunmuyor. Bu da Neandertallerin bir taş ocağı seferinden ziyade av amaçlı bir harekâtta bulunmuş olma ihtimalini güçlendiriyor. Ancak mağaranın içinde parçalanmış hayvan kalıntılarının bulunmaması bu teoriyi bir ölçüde karmaşıklaştırıyor ve bu homininlerin yüksek rakımlı bir ayı mağarasında tam olarak ne yaptıklarını kesin olarak belirlemeyi imkânsız kılıyor.

İlginçtir ki daha önceki kanıtlar, bazı Neandertal grupları arasında olası bir “ayı kültü”ne işaret etmişti. Bu gruplar, tarihöncesi bu dev hayvanların kemiklerini sembolik ya da ritüel etkinliklerde kullanmış olabilir.

Bununla birlikte, Caverna Generosa’da böyle bir davranışın gerçekleştiğine ya da Neandertallerin mağaraya dinsel nedenlerle girdiğine dair hiçbir gösterge olmadığını vurgulamak gerekiyor. Yine de yeni bulgular, Paleolitik insanlar ile mağara ayıları arasındaki yakın etkileşimlere dair anlayışımızı genişletmeye yardımcı oluyor.

IFL Science. 20 Ocak 2026.

Makale: Delpiano, D., Angiolini, L., Peresani, M., & Bona, F. (2026). Neanderthal incursions at a high‐altitude “bear cave”: Reassessing Caverna Generosa in the southern Alps. Journal of Quaternary Science.