İnsan Benzeri Yürüyüş, Homo Cinsinden Önce Gelişti

Tanzanya’daki Laetoli’de keşfedilen 3.6 milyon yıllık hominin ayak izlerinin incelenmesi, atalarımızın düşünülenden çok daha önce insan benzeri iki ayak üzerinde yürüme gibi ayırt edici özellikler geliştirdiğini gösteriyor.

Tanzanya’da bulunan ve Australopithecus afarensis türüne ait ayak izleri. C: Raffaello Pellizon

Bilim insanları, insanların primat atalarından evrimleştiğini fark ettiğinden beri, bu ataların, maymun benzeri özelliklerden, bugün yaptığımız gibi dik yürümeye geçtikleri dönüm noktası merak ediliyor. Araştırmacılar da uzun zamandır soruna odaklanmışlardı, çünkü cevap, atalarımızın nasıl yaşadığını, avlandığını ve geliştiğini anlamak için oldukça önem taşıyor.

Şimdi ise Laetoli’de bulunan 3.6 milyon yıllık ayak izlerinin analizi, atalarımızın düşünülenden çok daha önce iki ayak üzerinde dik yürüme gibi insan benzeri özelliklere sahip olduğunu gösteriyor.

Doç. Dr. David Raichlen, “Fosil ayak izleri gerçekten de geçmişte yürümeye ait tek doğrudan kanıt. Verilerimiz, 3,6 milyon yıl önce,  homininlerin yaşayan insanlara çok benzer bir şekilde yürüdüğünü gösteriyor. Bazı nüans farklılıkları olsa da, genel olarak bu homininler yürüdüklerinde muhtemelen bize benziyordu.”

(Dünyanın En Eski İnsan Ayak İzleri İnceleniyor)

Biz, yani Homo sapiens sapiens, kabaca 200.000 ila 300.000 yıl önce ortaya çıktı. Homo cinsinin ise yaklaşık 2 – 2.5 milyon yıl önce ortaya çıktığı düşünülüyor. Hominin terimi, gruplamanın içerdiği türün doğası ve bunlar arasındaki ilişkiler hakkında tartışmalar olmasına rağmen, daha önce var olan daha geniş bir atalar dizisine gönderme yapmak için kullanılır.

Homininlerin yaklaşık 7 milyon yıl önce iki ayak üzerinde yürümeye başladıkları düşünülüyor, ancak diğer primatların evrimleşme tarzına bağlı olarak, bu erken ataların bir süre çömelik, bükük bir yürüyüş duruşunu sergilediği düşünülüyor.

A: normal yürüyen modern bir insan. B: Bükülmüş dizler, bükülmüş kalça ile yürüyen modern insan. C: Laeotoli’de keşfedilen 3.6 milyon yıllık hominin ayak izleri. Görsel: David Raichlen

Raichlen ve ekibi, erken insan atalarının fosilleşmiş ayak izlerine ve iskeletlerine dayanarak yürüme mekaniğini yeniden yapılandırmak için çeşitli yöntemler kullanıyorlar. Ekibin en son sonuçları, deneysel veriler ve morfolojik çalışmaların bir kombinasyonunu kullanarak, Laetoli’deki ayak izlerinin tamamen dik, insan benzeri iki ayak üstünde yürüyüşle tutarlı olduğunu gösterdi.

 

Bir deneyde ekip, Laetoli ayak izlerinin derinliğini ve şeklini, dik veya bükük bir duruşla (dizlerin ve kalçaların büküldüğü) yürüyen sekiz gönüllü tarafından bırakılan izlerle karşılaştırdı. Basınç merkezi, adım atarken nasıl hareket ettiğinizi yansıtan ayak parmaklarıyla ve topuklarla bırakılan izleri analiz ettiklerinde, Laetoli’deki ayak izlerinin, modern insanların dik durduğu ayak izlerine çok benzediğini gördüler.

(Şempanze Ayağı İnsan Ayağının Evrimine Işık Tutuyor)

Bacaklar tamamen dik olarak yürürken, daha maymun gibi çömelmiş bir şekilde iki ayaklı yürüyüşten daha az enerji kullanır ve daha uzun yolculuklar yapmaya izin verir. Bu, daha insan benzeri bir yürüyüşe geçişin, atalarımızın yiyecek bulmasıyla bir ilgisi olduğunu ve onu bulmak için ne kadar yol kat ettiklerini gösteriyor.

Raichlen, “Veriler, bu zamana kadar, evrimsel tarihimizde, yürüyüş sırasında azaltılan enerji harcamaları seçiminin güçlü olduğunu gösteriyor. Bu çalışma, 3,6 milyon yıl önce, iklim ve habitat değişikliklerinin, muhtemelen günlük yürüyüşleri sırasında atalarımızın daha uzun mesafeler yürümesine neden olduğunu gösteriyor. Seleksiyon, enerji ekonomisini geliştirmek için bugün kullandığımız insan benzeri mekanizmaların üretilmek adına o dönemde  harekete geçmiş olabilir.” diyor.

(İnsan Vücudu 4 Ana Evrim Aşamasından Geçti)

Her ne kadar kanıtlar, 3.6 milyon yıl öncesine kadar homininlerin dik durduğuna dair güçlü kanıtlar sunsa da, atalarımızın günümüz maymunlarından ne zaman ayrıldığı kesin olarak bilinmiyor. Raichlen’a göre bu soruyu cevaplamak, daha fazla ve daha eski ayak izlerini gerektiriyor.


Science Daily. 23 Nisan 2018.

Makale: Experimental Biology 2018. Human-like walking mechanics evolved before the genus Homo: Ancient footprints help researchers date the switch from a crouched to more straight-legged gait.

Anadolu Üniversitesi Arkeoloji Bölümü mezunu. İstanbul Üniversitesi Prehistorya Bölümü'nde yüksek lisans yapıyor. İletişim: ermanbu@gmail.com

You must be logged in to post a comment Login