Papağanlar Bireyleri Tanımlamak İçin İsim Kullanıyorlar

Papağanlar sadece kelimeleri taklit etmiyorlar; tıpkı insanlar gibi bireyleri tanımlamak için özel isimler kullanıyorlar.

Pek çok hayvan türü gibi papağanlar da birbirleriyle iletişim kurarken, bazen belirli bir bireye sesleniyormuş izlenimi veren karmaşık ses dizileri çıkarırlar. Peki, bu canlılar gerçekten de insanlardaki gibi özel isim kullanma yetisine sahip mi?

Kuzey Colorado Üniversitesi’nden biyoloji profesörü Lauryn Benedict, bu sorunun yanıtını bulmak için alışılmış yöntemlerin dışına çıktı. Benedict, papağan kayıtları toplamak için tropik bölgelere gitmek yerine, kendi dilini konuşan kuşlara yöneldi: Yani insanlarla bir arada yaşayan ve duyduklarını, hatta insanların isimlerini bile taklit eden evcil papağanlara.

Pittsburgh Üniversitesi’nden Christine Dahlin ve Avusturyalı bir araştırma ekibiyle iş birliği yapan Benedict, esaret altındaki 880’den fazla papağanın seslendirmelerini analiz etti. PLOS ONE dergisinde yayımlanan çalışma, kuşların birçoğunun, bireyleri tanımlamak için isimleri tıpkı insanlar gibi birer etiket olarak kullandığını ortaya koydu.

(İlgili: Afrika Gri Papağanı Başkalarına Yardım Edecek Kadar Zeki)

İnsanlar için özel isim kullanmanın en büyük avantajı, karmaşık sosyal etkileşimleri daha kolay organize edebilmek. Doğadaki pek çok hayvan da benzer nedenlerle sesleri isimlere yakın işlevlerle kullanır. Ancak araştırmacı Christine Dahlin, hayvanlardaki bu sinyallerin çoğu zaman bizimkilerden çok farklı olması ve sinyalin arkasındaki gerçek niyeti anlamanın zorluğu nedeniyle, bu seslendirmeleri doğrudan insan isimleriyle eşdeğer görmenin zor olduğunu belirtiyor.

Neyse ki papağanlar bizim dilimizi taklit edebilme yeteneğine sahip. Araştırma ekibi, papağanları bulmak için, onların ses taklidi, öğrenme ve bilişsel yeteneklerini inceleyen devasa bir ağ olan ManyParrots projesinin verilerinden yararlandı.

Araştırmacılar, 889’dan fazla papağana dair anket verilerini ve ses kayıtlarını titizlikle inceledi. Katılımcıların sağladığı ek bağlamlar, kuşların isimleri hangi durumlarda kullandığını netleştirdi.

Ankete katılanların yaklaşık yarısı, papağanların isim kullandığına dair somut örnekler paylaştı. İncelenen videoların 88’inde kuşların isimleri; insanları ve diğer hayvanları tanımlayan belirgin etiketler olarak kullandığı saptandı. Veriler, bazı papağanların isimleri sadece “insanlar” gibi genel bir kategori için değil, doğrudan tek bir bireyi hedefleyerek kullandığını gösterdi.

Öte yandan, birçok papağan bu etiketleri insanların pek yapmayacağı bir şekilde de kullanıyordu: Sırf dikkat çekmek ve ilgi odağı olmak için kendi isimlerini söylüyorlardı.

Dahlin, bu araştırmanın papağanların çok gelişmiş bilişsel ve vokal becerilere sahip olduğunu kanıtladığını vurguluyor. Papağanlar sadece o an yanlarında olanlarla iletişim kurmakla kalmıyor, aynı zamanda ortamda bulunmayan biri hakkında konuşurken de isimleri birer referans noktası olarak kullanabiliyorlar.

Bununla birlikte, hem türler arasında hem de aynı türün bireyleri arasında gözlemlenen farklılıklar yeni soruları beraberinde getiriyor: Hayvanlar bir başka canlıya ismiyle seslenme becerisini tam olarak ne zaman ve neden kullanıyor? Bu yeteneğin sınırları nereye kadar uzanıyor?

Pittsburgh Üniversitesi. 17 Nisan 2026.

Makale: Benedict, L., Groiss, V., Hoeschele, M., vd. (2026). Name use by companion parrots. PLOS ONE, 21(4), e0346830.