Neolitik Kürk Üretimi: Almanya’da Bulunan 12 Kunduz

Almanya’da bulunan 12 kunduz kalıntısı, Neolitik dönemdeki av stratejileri ve kürk giyim kültürü hakkında veriler sunuyor.

SuedOstLink yüksek gerilim hattı inşaatı öncesinde, Saksonya-Anhalt Eyaleti Kültürel Miras Yönetimi ve Arkeoloji Ofisi (LDA), şebeke operatörü 50Hertz ile koordineli olarak Salzland bölgesinde kapsamlı arkeolojik incelemeler gerçekleştirdi.

2024 yılında Alsleben yakınlarında gün ışığına çıkarılan Erken Neolitik döneme ait bir çukur, barındırdığı bulgularla dönemin yaşam biçimine dair önemli ayrıntılar sunuyor: Elde edilen veriler, muhtemelen kürkü için avlanmış en az 12 kunduzun kalıntılarını içeriyor.

(İlgili: Neolitik Köyde Avcı Toplayıcılarla İlişkili Başlık Bulundu)

SuedOstLink elektrik hattı, Saksonya-Anhalt boyunca Wolmirstedt’ten Droyßig’e kadar uzanıyor ve büyük ölçüde A14 ile A9 otoyollarını takip ediyor. Hat, Saksonya-Anhalt içinden geçen 170 kilometrelik güzergâhı boyunca, oldukça verimli topraklara sahip tarihöncesi yerleşim alanlarından geçiyor. Bu nedenle, projenin inşasından önce çok sayıda arkeolojik alan, 50Hertz ile yakın iş birliği içinde titizlikle inceleniyor ve bilimsel olarak kayıt altına alınıyor.

Çizi Bezekli Çanak Çömlek Kültürü’ne ait sıra dışı bir buluntu

Salzlandkreis, Alsleben yakınlarındaki Saale Nehri, SuedOstLink hattı için kazısız bir yöntemle geçilecek. Saksonya-Anhalt Eyaleti Kültürel Miras Yönetimi ve Arkeoloji Ofisi, bu geçişin başlangıç noktasında, nehrin hemen üzerinde yer alan bir parselde kazı çalışmaları yürüttü. İncelemeler sonucunda, bu bölgenin Neolitik dönemde yoğun bir yerleşim yeri olarak kullanıldığı, ayrıca Tunç ve Demir çağlarında da yerleşim gördüğü anlaşıldı.

Bölgedeki çok sayıda direk deliği, depolama çukuru, hendek ve gömü alanı arasında bir buluntu özellikle dikkat çekti. Yaklaşık 80 santimetre çapındaki, ilk bakışta sıradan görünen bir çukurun içi yoğun bir hayvan kemiği yığınıyla doluydu; bu kemikler arasında kunduzlara özgü karakteristik kızıl kahverengi dişler hemen göze çarpıyordu. Çukur dolgusunun ilk 5 santimetresinde bulunan çakmaktaşından yapılmış bir alet, buluntunun oldukça eski bir döneme ait olduğunun ilk somut işaretini verdi.

Buluntunun karmaşık yapısı nedeniyle, laboratuvar ortamında daha hassas incelenebilmesi için alan bütün bir blok halinde yerinden çıkarıldı. Yapılan radyokarbon tarihleme analizleri, çukurun yaşını kesinleştirerek MÖ 4935 ile 4787 yılları arasına işaret etti. Buna göre buluntu, adını kendine has seramik bezemelerinden alan Çizi Bezekli Çanak Çömlek Kültürü’ne (Stroke-Ornamented Ware Culture) ait.

Çukurdaki kemik yığınının tamamı kunduz kalıntılarından oluşuyor. Kemikler olağanüstü derecede iyi korunmuş ve büyük bir kısmı parçalanmadan günümüze ulaşmış durumda. Ortaya çıkarılan kafataslarına dayanarak, en az 12 bireyin kalıntısının bu çukura bırakıldığı varsayılıyor.

Bazı kemiklerin eksikliği ve mevcut kalıntılar arasında anatomik bir bütünlük bulunmaması, hayvanların çukura konuldukları sırada zaten iskeletleşmiş olduklarını gösteriyor. Kemikler üzerinden yapılan incelemelerde, 1 yaşındaki yavrulardan 8 yaşından büyük yetişkinlere kadar çeşitli yaş grupları tespit edilebiliyor.

Alsleben’deki Saale Nehri boyunca kunduz avlamak muhtemelen Neolitik dönemde de mümkündü; ancak kemiklerin tek bir buluntuda bu denli yoğunlaşması, bunun münferit ve özel bir faaliyet olduğunu düşündürüyor.

Muhtemelen hayvanlar kürkleri için avlanmış, derileri özenle yüzülmüş ve gövdeleri muhtemelen bir atık alanında çürümeye bırakılmıştı. Daha sonra ise bu dağılmış kemikler toplanarak toplu halde çukura atılmıştı.

Dolayısıyla Alsleben buluntusu, sadece Erken Neolitik dönemdeki uzmanlaşmış av stratejilerine işaret etmekle kalmıyor, aynı zamanda o dönemin oldukça estetik olduğunu hayal edebileceğimiz giyim kültürü hakkında da önemli çıkarımlar yapmamıza olanak sağlıyor.

Saksonya-Anhalt Eyaleti Kültürel Miras Yönetimi ve Arkeoloji Dairesi – Eyalet Tarihöncesi Müzesi. 29 Nisan 2026.