En Erken Güney Amerika Yerlilerinde, Avustralya Soyu Bulundu

Araştırmacılar, Peru’nun Mochica uygarlığı soyundan gelenler de dahil olmak üzere, Güney Amerika’da yaşayan yerli gruplarda Avustralasya soyu buldu.

C: Heritage Images

2015 yılında bilim insanları oldukça şaşırtıcı bir şey keşfetti: Brezilya Amazon’undaki bazı yerli halkların, yerli Avustralyalılar ve Melanezyalılarla uzaktan ama belirgin bir şekilde ilişkili oldukları. Avustralasyalı soyuna ait genetik sinyalin çok uzaktaki bir toplumda bulunması, araştırmacıları bazı cevapları aramaya itti. Yeni yapılan bir araştırma, bu genetik sinyalin Güney Amerika’da düşünülenden çok daha yaygın olduğunu ortaya koymanın yanı sıra, bu genleri Amerika kıtasına ilk taşıyan insanların, genleri Sibirya halkının atalarından aldığını gösteriyor.

Ortaya çıkarılan bulgu, bu insanların Güney Amerika’ya giden göç yollarına da ışık tutuyor. Araştırmada yer almayan ama Kansas Üniversitesi’nde antropolojik genetik bilimci olan Jennifer Raff, “Bu gerçekten kayda değer bir araştırma.” diyor. 2015 yılındaki bulgunun, “Öylesine bir bulgu olmadığını gösteriyor. Bu gerçekten de yaygın bir genetik sinyal.”

(Paleo-Eskimolar, Amerika Nüfusuna Büyük Katkı Sağlamış)

Antropologlar, yaklaşık 20.000 yıl önce deniz seviyesi bugün olduğundan çok daha düşükken, bazı cesur avcı-toplayıcı grupların Sibirya’dan ayrıldığını, daha sonra Avrasya’yla Alaska’yı birbirine bağlayan ve şimdilerde sular altındaki Beringia’ya gittiğini düşünüyor. Ardından, bazılarının yaklaşık 15.000 yıl önce Beringia’dan ayrılıp, Kuzey ve Güney Amerika’ya gittiğini tahmin ediyorlar. Görüşe göre bu erken göçmenler, hızlıca yol almışlar: Radyokarbon tarihlemesi, en geç 14.800 yıl önce Güney Şili’deki Monte Verde’de kamp kurduklarını gösteriyor.

2015 yılında yapılan DNA çalışmaları 200’den fazla yaşayan ve eski insanın DNA’sına dayanarak iki yerli Amazon grubunun, Karitiana ve Suruí, Avustralasya soyundan geldiğini ortaya çıkardı. Birçoğu, “Y sinyali” olarak bilinen ve ismi, Brezilya Tupi dilinde “ata” anlamındaki ypikuéra kelimesinden gelen bir dizi genetik mutasyon taşıyor. Bazı bilim insanları, Y sinyalinin en eski Güney Amerikalı göçmenlerin bazılarında zaten mevcut olduğunu öne sürdü. Diğerleri ise modern Avustralasya kökenli insanların daha sonra gerçekleştirdiği göçün, Amazon’da yaşayan insanlara Y sinyalini getirmiş olabileceğini ileri sürdü.

São Paulo Üniversitesi’nde genetik bilimci olan Tábita Hünemeier tarafından yürütülen yeni araştırmada, Brezilya Amazonları’nda ve Orta Plato’da yaşayan birçok yeni genotiplenmiş bireyler de dahil olmak üzere, Güney Amerika’dan 383 modern insanın genetik verileri incelendi. Araştırmacılar yerli halkla yakın bir şekilde çalıştı, hatta Hünemeier, “sonuçların yerli halka en iyi şekilde aktarılmasını sağlamak için” tarihçiler, antropologlar ve genetik bilimcilerle işbirliği yaptıklarını söylüyor.

Bilim insanları, Y sinyalini ilk kez ülkenin merkezinde Brezilya platosundaki Amazon dışında yaşayan Xavánte’deki toplumlarda ve yaklaşık MS 100 ila MS 800 yıllarından beri ülkenin kıyısı boyunca yaşayan Mochica medeniyetinden gelmiş Peru’nun Chotuna halkında tespit etti.

Daha sonra araştırmacılar, mevcut DNA yayılımına yol açmış olabilecek farklı senaryoları test etmek için bir yazılım kullandı. Araştırmacıların Proceedings of the National Academy of Sciences dergisine söylediğine göre, en uygun senaryo, Y sinyalini taşıyanların en erken Güney Amerikalı göçmenlerden bazıları, belki de en erkeni olduğunu gösteriyor. Hünemeier, bu göçmenlerin muhtemelen bir kıyı rotası izlediklerini daha sonra 15.000 ila 8.000 yıl önce Merkezi Plato ve Amazon’da ayrıldıklarını söylüyor. Raff, “Söylenenler doğruysa, veriler tahmin ettiğimiz şeyle tam olarak eşleşiyor.” diyerek onaylıyor.

Y sinyalinin bulunduğu 2015 yılındaki araştırmada ortak yazar ve Southern Methodist Üniversitesi’nde bir arkeolog olan David Meltzer, bu açıklamanın mantıklı olduğunu söylüyor. Yine de antik kıyı kalıntılarında Avustralasya kökeni bulmanın, araştırmacıların sonuçlarına dair güveni artıracağını da ekliyor.

2015 yılında Hünemeier’in yürüttüğü araştırmalardan birinde ortak yazar ve Francis Crick Enstitüsü’nde bir nüfus genetik bilimcisi olan Pontus Skoglund, Güney Amerikalı bilim insanlarının önceki çalışmaların üzerine ekleyerek, çalışmayı geliştirmelerini görmekten mutluluk duyduğunu söylüyor. “Brezilya’daki yerel araştırma gruplarının bu araştırmayı ileri taşımasından dolayı heyecanlıyım. Tam olarak yapılması gerekeni yapıyorlar.”

Cevaplanmamış bir soru da Y sinyalinin neden herhangi bir Kuzey ya da Orta Amerika yerli halkında ortaya çıkmadığı. Hünemeier’in öne sürdüğü bir olasılık, Y sinyalini taşıyan göçmenlerin sadece kıyıda kalıp, kuzeyde herhangi bir genetik miras bırakmadan Güney Amerika’ya gitmeleri. Diğer bir olasılık ise Y kökenli grupların Kuzey ve Orta Amerika’da yaşayıp, Avrupa kolonizasyonundan sonra amansız bir şekilde soylarının tükenmiş olması. “Y sinyali nüfusu adeta bir yapboz” diyor Meltzer, “ama yapbozu tamamlamak için artık elimizde bir ilginç parça daha var.”


Science Magazine. 29 Mart 2021.

Makale: Castro, M. A., Ferraz, T., Bortolini, M. C., Comas, D., & Hünemeier, T. (2021). Deep genetic affinity between coastal Pacific and Amazonian natives evidenced by Australasian ancestry. Proceedings of the National Academy of Sciences, 118(14).

Yorumlar
Dokuz Eylül Üniversitesi Mütercim-Tercümanlık bölümü lisans öğrencisi. Arkeolojiyle, sanat tarihiyle ve grafik tasarımla ilgili.

You must be logged in to post a comment Login