Selçuklu Çinileri Asitle Kazındı ve Maviye Boyandı

Selçuklu döneminin önemli eserlerinden 750 yıllık Sivas Gökmedrese’deki Selçuklu çinileri restorasyon adı altında önce asitle kazındı sonra da mavi boya ile boyandı.

Anadolu’daki Selçuklu döneminin önemli eserlerinden 750 yıllık Sivas Gök Medrese’de yapılan restorasyonlar kapsamında, medresenin minarelerinde ve minare kaidesinde yer alan Selçuklu çinilerinin asitle temizlenerek yok olduğu, ardından çinilerin bulunduğu yerlerin maviye boyandığı ortaya çıktı.

Yaklaşık 20 yıldır restorasyonu süren Sivas Gök Medrese Camisi’ni yerinde gören sanat tarihçisi Şennur Şentürk, çinilerin kötü restorasyon nedeniyle tamamen yok olduğunu belirtti.

Şentürk, “Zaman içinde bakımsızlık, kötü restorasyonlar nedeniyle de çiniler tamamen yok olmuş, en son da hâlâ sürmekte olan restorasyonda da bu alanlar asitle temizlenerek mavi boya ile boyanmış ve içler acısı bir görünüm almış” dedi ve onarımını çini restorasyonu yapan uzmanlar tarafından yapılması gerektiğini, bünyesinde uzman restoratör bulundurmayan herhangi bir inşaat şirketinin böyle bir restorasyonu yapamayacağını da söyledi.

Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında yapıldı

Şentürk, Sivas Gök Medrese Camisi’nin, taç kapısının, çifte minarelerinin ve dönemin firuze renkli Selçuklu çinileriyle, kabartma taş süslemeleriyle kült eserlerden birisi olduğunu belirterek Türk sanatında, dünya kültür mirasında önemli bir yeri olduğuna değindi. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında 1271 yılında vezir Sahip Ata tarafından yaptırılan ve zamanla tahribata uğrayan Sivas Gök Medrese Camii’nin uzun süredir atıl bir restorasyon geçirdiği ve duvar taşlarında da kötü restorasyon uygulandığı görülmekte.

Türk İslam sanatı okuyan, 35 yıldır da kendi alanında uzman olarak çalışan Şentürk, “Çok üzüldüm, içim sızladı. 25-30 yıl önce gördüğümde bu çiniler böyle kötü değildi. Gök Medrese kentin ortasında yanlış ameliyat yapılıp terk edilmiş bir hasta gibi duruyor ve gelen geçenin içini acıtıyor” dedi. Şentürk, çevredeki halkın da ağır aksak yürüyen restorasyondan rahatsız olduğunu belirtti.

Vakıflar Genel Müdürlüğü

Yapının restorasyonundan sorumlu olan Vakıflar Genel Müdürlüğü ise şu açıklamayı yaptı:

“Şu anda restorasyonu devam etmekte olan Sivas Gök Medrese daha önce 2006’da bir onarım geçirmiştir. Bu onarımda, Bilim Kurulu’nu oluşturan danışman akademisyenlerin önerileri doğrultusunda ve ilgili Koruma Kurulu’nun onayı çini kaplı alanların restorasyonu yapılırken, çini kaybı olan alanlar renkli dolgu tekniği ile tamamlanmıştır. 2014’te başlayan son restorasyon çalışması ise şu an devam etmektedir. Gök Medresenin en önemli özelliğini oluşturan çinilerinin restore edilebilmesi için ise ayrı bir çalışma başlatılmıştır. Kayıp olan çinilerin yerleri, el imalatı ile atölyede aslına uygun olarak yeniden üretilen çiniler ile doldurulacaktır.”

Çinilerin rengi Gökmedreseye adını verdi

1399 yılında şehri istila eden Timur’un hayran kaldığı eser olarak da bilinen, astronomi bilimi alanında derslerin verildiği Gökmedrese, Evliya Çelebi’nin seyahatnamesine de konu oldu. Portal süslemeleri ile anıtsal özellik kazanan, dönemin ve bugünün en önemli eserleri arasında yer alan eserde kapı kemerinin her iki yanında 12 hayvan başı kabartması yer alıyor. Bunun dışında pek çok motifin görüldüğü kapıda, iri yıldız motifleri, hayat ağacı, küçük kuşlar, kartallar, çeşitli bitkisel motifler bulunuyor. Ön cephedeki kabartma bezeli kulelerin gövdeleri yivli olup, birer şerefeli iki minaresi bulunuyor. Yapıya görkemli bir hava katan minarelerde kabartmalar, geometrik ve bitkisel motifler bulunuyor. Eser bu bezemelerin arasında yer alan ancak günümüze kadar korunamayan mavi tonlardaki mozaik çiniler nedeni ile ‘Gök rengi’ anlamına gelen ‘Gökmedrese’ adını almış.

Sivas’taki Selçuklu Sultanı Türbesinde Tartışmalı Çini Restorasyonu


Cumhuriyet – Ceren Çıplak

Arkeofili editöryel servisi. İletişim: arkeofili@gmail.com

1 Comment

  1. Zafer Kemik

    28 Mayıs 2017 at 01:27

    Bir kaç yıl önce fotoğraf çekmek için gittiğim Sivas’ta Gök Medrese’nin de fotoğraflarını çekmiştim.Görüntüler şu anda fotoğraflarda gördüğüm kadar kötü değildi.Fakat Gök Medrese’de çalışan bir kişinin anlattıkları bu yazılanların ışığında ayrı bir anlam kazandı.Restarosyon çalışmalarında çalışan bu kişi bazı kısımları işaret ederek,bu bölümlerin orjinal olmadığını,plastik maddelerden döküm yoluyla yapıldığını ve sonra mavi renge boyandığını söylemişti.Kimsenin böyle bir şeye cüret edebileceğini düşünemediğimden ciddiye almamıştım.Daha önce bazı çalışmalarda basit bir taş işçiliği ile yapılabilecek çalışmaların yitong denilen malzeme ile yapıldığını görmüştüm.İhale yoluyla inşaat mühendislerine verilen restorasyon çalışmalarından alınacak sonuç bu olsa gerek.Türkiye de ki tarihi eserler şu on beş yılda gördükleri zulmü hiç bir dönemde görmemiştir.İstenilirse çekmiş olduğum fotoğrafları gönderebilirim

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply