Maori Halkı Sömürgeleştirilmeden Önce Bitki Temelli Besleniyordu

Yeni araştırma, sömürgeleştirilmeden önce Aotearoa Yeni Zelanda’da Māori diyeti ve ölü gömme pratikleri hakkında yeni bilgiler sunuyor.

Yerli halkların onayı ve rehberliğiyle yürütülen çalışma, bazı Māori’lerin Pākehā (Avrupalı) gelişinden önce ağırlıklı olarak bitkiye dayalı beslendiğine dair ilk doğrudan bilimsel kanıtı ortaya koyuyor.

Bu çalışma, diyet, çocukluk yaşam öyküsü ve kromozomal cinsiyet araştırmak amacıyla insan kalıntılarının (kōiwi tangata) bilimsel analizini kullanan Aotearoa’daki sayılı çalışmalardan biri.

Atalarda Bitkiye Dayalı Beslenme

Çalışmanın baş yazarı Dr. Rebecca Kinaston, araştırmanın bu dönemde Māori toplumunda bahçeciliğin, özellikle tatlı patates (kūmara) ve taro yetiştiriciliğinin merkezi rolünü ön plana çıkardığını söylüyor.

“Bu bulgular, Māori sözlü tarihlerini, etno-tarihsel anlatıları ve arkeolojik araştırmaları destekleyen doğrudan biyolojik kanıtlar sunuyor” diyor Dr. Kinaston.

(İlgili: Maorilerin Antarktika’yla İlişkileri 7. Yüzyıla Dayanıyor Olabilir)

“Bitki kaynaklı besinlerin, bu bölgede çocuklar dahil bazı bireyler için diyetin temel bir bileşeni olduğunu gösteriyor.”

Araştırmacılar, dördü çocuk olmak üzere yedi atanın (tūpuna) kalıntıları üzerinde gelişmiş izotop ve mine peptit analizi kullanarak diyet, çocukluk dönemi yaşanılan yer ve kromozomal cinsiyet belirledi.

Dişlerin görsel incelemesi, tatlı patates ve taro gibi kültüre alınmış bitkilerle tutarlı biçimde yumuşak, nişastalı ve yapışkan gıdalar açısından zengin bir diyete işaret ediyor.

İzotop sonuçları, çocukların büyük olasılıkla ilk iki ile üç yaşları içinde bu bitki besinleriyle beslendiğini gösteriyor.

Sömürge Öncesi Ölü Gömme Pratikleri

Çalışma aynı zamanda Hıristiyanlığın yaygın etkisinden önce Māori ölü gömme pratiklerine dair nadir bir bakış açısı da sunuyor.

İnsan kalıntıları, tatlı patates yetiştiriciliği için toprağı iyileştirmede kullanılan çakılların çıkarılmasıyla oluşan bir çukurdan elde edildi.

Bu ata, yaygın olarak sonraki dönemlerde uygulanan ve çatışma zamanlarında ataları korumakla ya da tapu ile ilişkili belirli ritüel pratiklerle bağlantılı olabileceği düşünülen ikincil bir gömüt olarak toprağa verilmişti.

Çalışmanın ortak yazarı Dr. Jonny Geber, “Bu bilgiler, sömürgeleşmenin beraberinde getirdiği büyük kültürel değişimlerden önce ataya nasıl bakıldığını ve ritüel olarak nasıl muamele gördüğünü anlamamıza yardımcı oluyor” diyor.

Arkeolog Sian Keith, araştırmanın yalnızca yerli halk ile sürdürülen iş birliği ve güven sayesinde mümkün olduğunu söylüyor.

“Ngāti Maahanga, Ngāti Wairere, Ngāti Koroki Kahukura ve Ngāti Hauā’ya bu araştırmayı onayladıkları ve nasıl yürütüleceği konusunda bize rehberlik ettikleri için son derece minnettarız” diyor. “Destekleri, bilgileri ve otoriteleri araştırma için temel oluşturdu.”

University of Otago. 9 Nisan 2026.

Makale: Kinaston, R.L., Keith, S., Hudson, B. et al. (2026). Horticultural intensification and plant-based diets of 18^th century CE Waikato Māori in Aotearoa New Zealand. Nat Commun 17, 3040.