Şempanzeler İlk Kez Alkollü Meyve Paylaşırken Görüntülendi

İnsanlar için alkol tüketiminin dopamin ve endorfin salınımına, dolayısıyla mutluluk ve rahatlama duygularına yol açtığını biliyoruz.

Şimdi ise ilk kez, yabani şempanzelerin ‘alkollü’ meyveleri yerken ve paylaşırken görüntüleri kaydedildi.

Bir araştırma ekibi, Gine-Bissau’daki Cantanhez Ulusal Parkı’na kameralar kurdu. Etanol (alkol) içerdiği doğrulanan fermente Afrika ekmek meyvesini paylaşan şempanzelerin görüntüleri, şempanzelerin alkolü bilinçli olarak arayıp aramadığı ve neden aradığına dair etkileyici sorular doğuruyor.

Current Biology dergisinde yayımlanan makalenin başlığı “Yabani şempanzeler fermente meyveleri paylaşıyor.”

(İlgili: Meyve Yiyen Maymunlar Bize Alkol Zevkini Kazandırmış Olabilir)

İnsanların alkolü evrimsel tarihimizin çok gerisine uzanan bir dönemden bu yana tükettiğine ve bunun sosyal bağ kurma açısından fayda sağladığına inanılıyor.

Yeni çalışma ise en yakın akrabalarımızın da benzer bir şey yapıyor olabileceğini düşündürüyor.

“İnsanlar için alkol tüketiminin dopamin ve endorfin salınımına, dolayısıyla mutluluk ve rahatlama duygularına yol açtığını biliyoruz” diyor Anna Bowland.

“Ayrıca alkol paylaşımının; ziyafet gibi gelenekler aracılığıyla da dahil olmak üzere, sosyal bağlar kurma ve pekiştirme konusunda yardımcı olduğunu da biliyoruz.”

“Dolayısıyla, yabani şempanzelerin etanollü meyveleri yediğini ve paylaştığını öğrendiğimize göre şu soru gündeme geliyor: Onlar da benzer faydalar elde ediyor olabilir mi?”

Araştırmacılar bu araştırma için hareket algılayan kameralar kullandı. Bu kameralar şempanzelerin 10 ayrı olayda fermente meyveleri paylaşırken görüntüledi.

Bu şempanzeler tarafından paylaşılan meyvelerin alkol içeriği test edildi. Bulunan en yüksek değer, yüzde 0,61 ABV’ye (alkollü içeceklerde kullanılan bir ölçüm birimi olan hacimsel alkol oranı) karşılık geliyordu.

Bu değer görece düşük. Ancak araştırmacılar bunun “buzdağının görünen kısmı” olabileceğini vurguluyor. Zira şempanzelerin diyetinin yüzde 60-85’ini meyve oluşturuyor. Dolayısıyla çeşitli besinlerdeki düşük alkol seviyeleri toplanarak önemli bir tüketime ulaşabilir.

Araştırmacılar, şempanzelerin “sarhoş” olmasının pek olası olmadığını vurguluyor. Çünkü bu durum açıkça hayatta kalma şanslarını olumsuz etkilerdi.

Alkolün şempanzelerin metabolizması üzerindeki etkisi henüz bilinmiyor. Ancak Afrika büyük maymunlarının ortak atasında etanol metabolizmasını büyük ölçüde artıran moleküler bir adaptasyonun yakın zaman önce keşfedilmesi, fermente meyve tüketiminin insanlar ve şempanzeler de dahil olmak üzere çeşitli türlerde çok eski köklere sahip olabileceğine işaret ediyor.

“Şempanzeler her zaman yiyecek paylaşmaz; dolayısıyla fermente meyvelerle ortaya çıkan bu davranış önemli olabilir” diyor Dr. Kimberley Hockings.

“Etanollü meyveleri bilinçli olarak arayıp aramadıklarını ve bu meyveleri nasıl metabolize ettiklerini daha iyi anlamamız gerekiyor. Ancak bu davranış, ‘ziyafet’in erken evrimsel aşamaları olabilir.”

“Eğer öyleyse, bu durum insanlığın ziyafet geleneğinin evrimsel tarihimizin derinliklerine uzanıyor olabileceğine işaret ediyor.”

University of Exeter. 21 Nisan 2025.

Makale: Bowland, A. C., Bersacola, E., Ramon, M., Bessa, J., Melin, A. D., Carrigan, M. A., … & Hockings, K. J. (2025). Wild chimpanzees share fermented fruits. Current Biology, 35(8), R279-R280.