4.000 Yıllık Tabletlerde Bir Prensesin Çiftliğine Dair Kayıtlar Çıktı

Irak Müzesi’ndeki 15 çivi yazılı tablet, Ur III döneminde Mezopotamya’da tarım, sulama, arazi ve iş gücünün nasıl yönetildiğini gösteriyor.

Irak Müzesi’nde bulunan 15 çivi yazılı tablet, Ur III döneminde tarımı, sulamayı, araziyi, tahılı ve iş gücünü kayıt altına alıyor. Tabletler MÖ 2.112 ile 2.004 yılları arasına tarihleniyor. Çoğu güney Mezopotamya’daki Umma bölgesinden geliyor. On iki tablet Umma’dan gelirken, ikisi Irisaĝrig arşivlerine ait. Bir tablet ise Ur’dan ya da Girsu/Lagaş’tan geliyor olabilir.

Abather Rahi Saadoon, Noemi Borrelli ve Maurizio Viano’nun çalışması, bu kayıtları ve alışılmadık ayrıntılarını inceliyor. Tabletlerin çoğu tarım işleri, tahıl, arazi ya da işçilerle ilgili.

Metinlerin birçoğu çok büyük miktarlarda arpa kaydediyor. Bir tablet, Umma bölgesindeki tarlalarla bağlantılı 124.260 litre arpayı listeliyor. Bir diğeri ise insanlar ve farklı arazi türleri arasında paylaştırılan 30.000 litreden fazla arpayı kayıt altına alıyor.

(İlgili: 5.000 Yıl Önceki Sıradan Mezopotamyalılar Ne Yiyordu?)

Kayıtlar ayrıca kurum arazisini, geçim arazisini ve kiracı arazisini birbirinden ayırıyor. Bu terimler, tarım sistemi içinde arazinin ve tahılın nasıl yönetildiğini gösteriyor.

Sulama çalışmaları birkaç tablette yer alıyor. Kayıtlardan biri, mê-Lamassim kanalının çevresinde toprak kazılmasına yönelik planları veriyor. Çalışma binlerce metreküp toprağı kapsıyordu.

Aynı kayıt Šaddad-ZU.ḪAR, Timilišu ve Gawarrum adlı yerlerden söz ediyor. Bu adların okunuşu hâlâ belirsiz. Kanalın adı, yazarların incelediği daha önceki Ur III metinlerinde geçmemişti.

Bir başka tablet, Nanna-gugal tarlasına hizmet eden bir sulama sisteminde yapılması gereken çalışmaları listeliyor. Planlanan çalışma toplam 4.824 metreküp toprağı kapsıyordu. Kayıt, tarlayı Ur ile Girsu/Lagaş arasındaki sınırın yakınındaki su yollarıyla ilişkilendiriyor.

Kayıtlarda işçiler ve onlara yapılan ödemeler de yer alıyor. Šat-Eštar arşivinden bir tablet, aylık ücret olarak 810 litre arpa alan 12 işçiyi listeliyor.

İşçilerden dördü Elamlıydı. Dördü öküz sürücüsü olarak çalışırken, dördü yardımcı çoban olarak görev yapıyordu. Kayıt her grubu belirli bir görev ve ödemeyle ilişkilendiriyor.

Bazı tabletler, ana eyalet bürolarının ürettiği olağan kayıtlardan farklı. Yazımları ve ifadeleri farklı bir üslup izliyor. Birçoğu ayrıca başka kayıtlardan bilinmeyen görevlilerin ve yerlerin adlarını veriyor.

Yazarlar bu özellikleri, Umma valisinin ana yönetimi dışında tutulan kayıtlarla ilişkilendiriyor. Kraliyet ailesiyle bağları olan kırsal bir çiftliğe işaret ettiklerini öne sürüyorlar.

Çalışma, bu kayıtların bir kısmının olası bir kaynağı olarak Prenses Šat-Eštar’ın çiftliğini öneriyor. Böyle bir çiftliğin kendi personeli ve arazi ile işçileri yönetmek için kendi yerel sistemi olmalıydı.

Bir tablet, Gawarrum çevresindeki tarlaların ölçümünü kaydediyor. Metin, tarla sınırlarını, alanlarını, su durumlarını ve büyük tarım arazisi blokları için toplamları listeliyor.

Parsel gruplarından biri 788,4 hektarı kapsıyordu. Bir diğeri ise 396,18 hektarı kapsıyordu. Rakamlar, bu dönemde ölçülen ve yönetilen arazinin ölçeğini gösteriyor.

Koleksiyonda Irisaĝrig’den bir tablet de bulunuyor. Kayıt, vali için yapılan sunularda kullanılan unu listeliyor. Bir başka tablet ise işçilere ve görevlilere verilen tahılı ve yiyecekleri kayıt altına alıyor.

On beş tablet bir arada ele alındığında, Ur III yönetimi araştırmalarına yeni kayıtlar ekliyor. Metinler tarımı, sulamayı, arazi ölçümlerini, yiyecek ödemelerini ve iş gücünü kapsıyor.

Kayıtlar ayrıca farklı grupların geniş Ur III sistemi içinde araziyi ve işçileri nasıl yönettiğini de gösteriyor. Bazı belgeler, ana eyalet bürolarının dışındaki yerel ya da kraliyet çiftliklerine işaret ediyor.

Makale: Saadoon, A. R., Borrelli, N., & Viano, M. (2026). From the Collections of the Iraq Museum: New Ur III Tablets Primarily From the Umma Region. Iraq, 1–43.