Neandertal Ayak İzleri, Kumda Oynayan Çocukları Gösteriyor

Yaklaşık 100.000 yıl önce çocuklu bir Neandertal grubu, şu anda güney İspanya olan bölgede kıyı boyunca yürüdü ve ayak izleri bıraktı.

Güney İspanya sahilinde bulunan fosilleşmiş ayak izleri 100.000 yıl öncesine tarihlenerek, Avrupa’da bulunan en eski Neandertal ayak izi olabilir. C: Mayoral/ Scientific Reports

Bilim insanları güney İspanya’daki bir sahilde fosilleşmiş ayak izlerini analiz ettikten sonra, yaklaşık 100.000 yıl önce yaşamış 36 Neandertal’den oluşan geniş bir ailenin, özellikle çocukların zıplayıp oynayarak, sahil boyu yürüdüğünü bildirdi.

Araştırmanın başyazarı ve Huelva Üniversitesi’nde paleontolog olan Eduardo Mayoral, “Birçok küçük ayak izinin kaotik bir şekilde gruplanmış olduğu bazı alanlar bulduk.” diyor.

Mayoral, “Ayak izleri,  sulak alanın kıyısında oynuyor veya geziniyor gibi görünen çok genç bireylerin geçiş alanını gösteriyor olabilir.” diyor.

(Afrika’daki Ayak İzleri, Eski İnsan Davranışını Anlatıyor)

Haziran 2020’de iki biyolog, yoğun fırtınalar ve yüksek gelgitler döneminden sonra Doñana Ulusal Parkı’ndaki Matalascañas plajında izleri keşfetti. Biyologlar ilk önce fosilleşmiş hayvan ayak izlerini gördüler. Mayoral, bazı ayak izlerinin uzun zaman önce geyik veya yaban domuzu gibi büyük hayvanlar tarafından yapıldığını söylüyor.

Mayoral’ın ekibi izleri analiz ettikten sonra, izlerin bazılarının Neandertal ayak izi olduğu anlaşıldı. “En başta ekibimden kimse insansı ayak izlerinin varlığını tanımadı. Ancak iki ay sonra, tüm yüzeyin ayrıntılı incelenmeye başlanmasıyla bu fark edildi.”

Ayak izlerinin bulunduğu Matalascanas sahili C: Mayoral/ Scientific Reports.

Avrupa’da bulunan en eski Neandertal ayak izi olabilir

Mayoral ve meslektaşları, Matalascañas sahilindeki tortul kayalarda 87 Neandertal ayak izi tespit ettiler. Araştırmacılar şimdi bu izlerin 36 farklı kişi tarafından yapıldığını belirledi.

Açığa çıkan yüzey, yaklaşık 106.000 yıl önceye, yani yakınlarda keşfedilen eski taş aletlerin bölgede Neandertallerin (Homo neanderthalensis) yaşadığını gösterdiği zamana, Üst Pleistosen dönemine aitti. Bu avcı-toplayıcılar Avrupa ve Orta Doğu’da 400.000 ila 40.000 yıl önce yaşarken, erken modern insanlar (Homo Sapiens) oraya yaklaşık 80.000 yıl önce ulaştı. Araştırmacılar, izlerin Avrupa’da şimdiye kadar bulunmuş en eski Neandertal ayak izleri olabileceğini düşünüyorlar.

Mayoral, ayak izlerinin yapıldığı sırada, şimdi açığa çıkan yüzeyin, o zamanlar bugün olduğundan daha güneyde, kıyıdan biraz daha içeride bulunan doğal bir su kaynağının kıyısında olduğunu söylüyor.

“Muhtemelen su tatlı olmak yerine tuzluydu, çünkü ayak izlerinin bulunduğu yüzeyde deniz tuzu kristallerinin kanıtlarını bulduk.”

Ekip, bir drone ile bölgeyi kapsamlı bir şekilde fotoğrafladı ve fosilleşmiş insan ayak izlerinin her birini üç boyutlu biçimde dijital olarak taradı.

Ayak izlerinin boyutları ve dağılımı, bunların, muhtemelen akraba olan, aralarında 11 çocuk ve 25 yetişkin – 5 kadın, 14 erkek ve 6 belirlenemeyen cinsiyetten- olan 36 Neandertal bireyden oluşan bir grup tarafından yapıldığını gösteriyor.

Mayoral, “Bir ayak izinin büyüklüğü ile onu yapan bireyin yaşı arasında doğrudan bir ilişki olduğu, diğer arkeolojik alanlar ile ilişkilendirilerek anlaşılabilir.” diyor.

Sahilde yürüyen yetişkinlerin çoğu 1.3 ila 1.5 metre boyundaydı, ancak 4 iz, aralarında 1.8 metre boyunda bir kişi tarafından yapılmış gibi görünüyor. Araştırmacılar, bu boyun Neandertaller için beklenenden daha uzun olduğunu, bu nedenle ayak izinin, yürüyüşü ağır olan daha kısa bir kişi tarafından yapılmış olabileceğini belirtiyorlar.

Ekip, fosilleşmiş ayak izlerinin 36 Neandertal bireyinden oluşan bir gruba ait olduğunu tespit etti. Bu gruptaki 11 bireyin çocuklardan oluştuğu fark edildi. C: Mayoral/ Scientific Reports.

Kumda oynamak

Özellikle ilgi çekici olan, 6 yaşındaki bir çocuk tarafından yapıldığı düşünülen, yaklaşık 14 santimetre uzunluğundaki en küçük iki ayak iziydi. Mayoral, bunların bazı bölgelerde düzensiz bir şekilde gruplanmış birkaç ayak izinden biri olduğunu, muhtemelen Neandertal çocuklarının su kaynağının kıyısında, kumda oynadıklarını söylüyor.

Araştırmacıların belirttiği üzere, izlerin analizi, ayak izlerinin çoğunun su basmış alanın kenarında bulunduğunu, ancak izlerin sahiplerinin tamamen suya girmediğini gösteriyor.

Araştırmacılar, “Bu, su kuşları, kıyı kuşları veya küçük etoburlar gibi hayvanları suda takip ederek bir avlanma stratejisini içeriyor olabilir.” diyor.

İzler, burada balık tutan veya kabuklu deniz ürünleri arayan insanlar tarafından da yapılmış olabilir. Neandertallerin benzer avlanma ve toplayıcı davranışlarına dair kanıtlar, diğer arkeolojik alanlardan da biliniyor.

Mayoral, Neandertallere atfedilen taş aletlerin yakın yerlerde ortaya çıktığını, ancak bu durumda, varlıklarını doğrulamak için Neandertal kemikleri veya dişleri gibi doğrudan bir kanıt bulunmadığını söylüyor.

Bu durum, fosilleşmiş ayak izlerini özellikle önemli kılıyor. Araştırmacılar, “Eski hominin gruplarının kemik kalıntıları yokken biyolojik ve etolojik bilgileri, fosil ayak izlerinin incelenmesiyle sağlanır ve bu bize onların varoluşlarının bazı ‘donmuş’ anlarını gösterir.”

Mayoral, ayak izlerinin “İber Yarımadası’nın güneyinde ve özellikle Endülüs kıyılarının bu bölgesinde bu hominidlerin varlığının tartışılmaz kanıtı.” olduğunu söylüyor.


Live Science. 13 Nisan 2021.

Makale: Mayoral, E., Díaz-Martínez, I., Duveau, J., Santos, A., Ramírez, A. R., Morales, J. A., … & Díaz-Delgado, R. (2021). Tracking late Pleistocene Neandertals on the Iberian coast. Scientific reports, 11(1), 1-12.

Yorumlar
Bilkent Üniversitesi Arkeoloji Bölümü mezunu.

You must be logged in to post a comment Login