Bu Dinozor Kafatası, Bilinmeyen Bir Sauropod Türüne Ait Çıktı

Neredeyse tamamen korunmuş bir dinozor kafatası, Doğu Asya’dan daha önce bilinmeyen bir sauropod türünü ortaya çıkardı.

Çin Yerbilimleri Üniversitesi öncülüğündeki bir ekip, kuzeybatı Çin’de bulunan kısmi bir iskelet ve neredeyse eksiksiz bir kafatasından yola çıkarak yeni bir sauropod türü olan Jinchuanloong niedu’yu tanımladı. Bu da Doğu Asya’nın Orta Jura kaydına ender bir non-neosauropod eusauropod ekliyor.

Eusauropodlar, en erken biçimlerin ötesindeki neredeyse tüm uzun boyunlu dinozorları içeren bir klad. Erken Jura’nın sonlarındaki küresel bir yok oluşun ardından, hayatta kalan tek sauropod soyu oldular.

Sonradan dallanan birçok biçim, ikonik devler Apatosaurus ve Brachiosaurus gibi, Neosauropoda grubuna ait. Birkaç non-neosauropod eusauropod da Orta Jura boyunca varlığını sürdürerek bu aralıktaki hayvan topluluklarına egemen oldu.

(İlgili: Sauropodlar Neredeyse Hiç Çiğnemeden Yutuyormuş)

Eksiksiz kafataslarını koruyan fosiller, non-neosauropod eusauropodlar arasında ender olmayı sürdürüyor. Bu da Orta Jura fosil kaydında büyük boşluklar bırakıyor.

Scientific Reports’ta yayımlanan “Çin’in Gansu bölgesinin Orta Jura’sından yeni bir eusauropod (Dinosauria, Sauropodomorpha)” başlıklı çalışmada araştırmacılar, daha önce bilinmeyen bir örneğin anatomisini ve evrimsel konumunu tanımlıyor.

Gansu eyaleti Jinchuan bölgesindeki Xinhe Formasyonu’nun alt kısmından çıkarılan Jinchuanloong niedu holotipi, alt çeneyle birlikte neredeyse eksiksiz bir kafatası, eklemli beş boyun omuru ve eklemli 29 kuyruk omurundan oluşuyor. Alanın tortul katmanları, Orta Jura’nın geç Bathoniyen katına, yaklaşık 165 ila 168 milyon yıl öncesine tarihleniyor.

Diğer Doğu Asya sauropodlarıyla yapılan ayrıntılı anatomik karşılaştırmalar, ilkel ve türemiş özelliklerin bir bileşimini ortaya koydu. Araştırmacılar, örneğin kranial ve post-kranial anatomisini karşılaştırmalı morfolojik betimleme yoluyla inceledi ve Eusauropoda içindeki konumunu değerlendirmek için iki filogenetik veri kümesinde puanladı.

Her iki analizde de Jinchuanloong, Turiasauria ve Neosauropoda’yı içeren kladın kardeş grubu olan, ayrışmış bir non-neosauropod eusauropod olarak çözümlendi. Kendine özgü tanılayıcı özellikler arasında, üst çene kemiğinin (maksilla) yükselen çıkıntısının tabanındaki bir delik (foramen), prefrontal kemiğin ön-üst yüzeyindeki bir açıklık ve belirli bir yükseklik-uzunluk oranına sahip sağlam bir postorbital kemik yer alıyor. Üst çene dişleri, dudak tarafından (labial) bakışta kaşık benzeri olarak tanımlanıyor. Bu biçim, Shunosaurus ve Turiasaurus gibi taksonlarla paylaşılıyor.

Arka kuyruk omurlarındaki kaynaşmamış nöral kemerler ve büyük bir pineal delik özelliği, bireyin bir yavru ya da erişkin öncesi olduğunu düşündürüyor. Bu, yaklaşık 10 metrelik tahmini beden uzunluğu değerlendirilirken akılda tutulması gereken bir şey.

Araştırmacılara göre Jinchuanloong’un anatomisi, Doğu Asya’da Orta Jura sauropod çeşitlenmesine ve ekolojik bölüşüme dair daha geniş tartışmalara katkıda bulunuyor. Neredeyse eksiksiz kafatası kalıntıları, erken eusauropodların kafatası-yüz evrimine olağanüstü bir bakış sunuyor.

Yazarlar, “Jinchuanloong niedu’nun keşfi, erken ayrışan sauropodların çeşitliliğini zenginleştiriyor ve kuzeybatı Çin’deki sauropodların evrimsel tarihini anlamaya yardımcı olacak ek bilgiler sağlıyor” diyor.

Makale: Li, N., Zhang, X., Ren, X. et al. (2025). A new eusauropod (Dinosauria, Sauropodomorpha) from the Middle Jurassic of Gansu, China. Sci Rep 15, 17936.