Antalya’daki Antik Tuvalette Bulunan Narcissus Mozaiği

2018 yılında Antalya Gazipaşa’da yer alan Antiochia ad Cragum antik kentinde bulunan bu mozaik, MS 2. yüzyıldan kalma bir umumi tuvaletin tabanını süslüyordu.

Üzerindeki sahnenin sadece yarısı günümüze kadar korunabilmiş olan Roma dönemi taban mozaiği, mitolojiyle ilgili sahneler içeriyor: Narcissus kendi fallusundan (penis) büyüleniyor ve Ganymede genital organının bir kuş tarafından temizlenmesini seyrediyor.

Aslında bu iki mozaik sahnesi, Antik Yunan ve Roma sanatındaki ortak mecazları ele alıyor. Narcissus tipik olarak sudaki yansımasına aşık olmuş olarak gösteriliyor. Narcissus, zamanın güzellik standartlarına göre çirkin olarak düşünülebilecek, karakteristik olmayan uzun bir burun ile gösterilmiş. Bu sahnede, muhtemelen yüzünün yerine, göze çarpan penisinin yansımasını hayranlıkla görüyor.

Efsaneye göre, Zeus kendini kartal olarak göstermiş ve Truvalı ergen Ganymede’yi kaçırarak tanrılara sakilik yapması için getirmişti. (Bu efsane, Antik Yunan’da erkekler ve ergen erkekler arasındaki ilişkiler için bir model öneriyor.) Bu kaçırılmayı tasvir eden sanat örneklerinde, Ganymede genellikle bir sopayı ve yuvarlanan çemberi bir oyuncak olarak tutarken gösterilir.

Tuvaletteki mozaikte ise Ganymede bunların yerine bir sünger ve maşa taşıyor. Bu sünger, tuvalet sonrası temizlenmek için kullanılan süngerlere bir referans olabilir. Ve bu mozaikte Zeus bir kartal değil, bunun yerine bir balıkçıl kuş ve Ganymede’nin penisine dokunuyor.