ABD’de Açık Artırmaya Çıkan Roma Heykeline İtiraz

Bir arkeolog, yasadışı yollarla ele geçirildiğini iddia ederek, Yunan filozof Antisthenes’in mermer başının satışının durdurulması çağrısında bulundu.

Prof Christos Tsirogiannis tarafından burnu eksik olan filozof Antisthenes’in heykelinin fotoğrafları.

Bir arkeolog, yasadışı ticaretle uğraşan bir satıcıyla doğrudan bağlantısına dair fotoğrafik kanıtlara sahip olduğunu iddia ederek, anıtsal bir Roma heykelini satıştan çekmesi için bir ABD müzayede evine sesleniyor.

Akademik araştırmaları eski eserler ve kaçakçılık ağlarına odaklanan Prof Christos Tsirogiannis, Chicago’daki Hindman Auctions’ın Perşembe günü yapılması planlanan Yunan filozof Antisthenes’in portre başının müzayedesini iptal etmesi gerektiğini söylüyor.

45,7 cm boyunda olan mermer kafa, MS 1. yüzyılın sonlarından 2. yüzyılın başlarına kadar tarihleniyor ve 100.000 ila 150.000 dolar arasında bir fiyata satılacağı tahmin ediliyor.

(İlgili: İkinci El Dükkanındaki Büst, Antik Roma Dönemine Ait Çıktı)

Prof. Tsirogiannis’in elinde, aynı parçanın kötü itibarlı İngiliz antika satıcısı Robin Symes ve merhum ortağı Christos Michaelides’in elinde olduğunu gösterdiğini söylediği üç fotoğraf var. Tek fark, burnun tamamının kayıp olması ve görünüşe göre tamir edilmiş olması.

Fotoğraflar, polis tarafından ele geçirilen ve Yunanistan ve İtalya’daki yetkililerin elinde bulunan arşiv materyalleri arasındaydı.

2005 yılında Symes, 3 milyon sterlinlik bir Mısır heykelinin satışına ilişkin mahkeme kararlarını göz ardı ettiği için hapis cezasına çarptırıldı ve yargıç onun açıklamasını “hesaplanmış bir aldatma” olarak nitelendirdi.

2016 yılında İtalyan ve İsviçre polisi, Symes tarafından İsviçre’deki Cenevre serbest limanında saklandığını söyledikleri İtalya’dan çalınan mermer heykelleri ve diğer eserleri ele geçirdi. Symes, nakliyeyle ilgili olarak hiçbir zaman yetkililerden herhangi bir işlem görmedi ve kamuoyunun gözünden uzak kaldı.

Satış ve Tsirogiannis’in iddiaları sorulduğunda Hindman Auctions şunları söyledi: “Her satışımız için standart prosedür olduğu gibi, bu lotu açık artırmaya çıkarmadan önce hem Art Loss Register hem de Interpol ile inceledik… Eğer güvenilir bir bilgi ortaya çıkarsa, o zaman elbette parçayı yeniden değerlendirir ve hak sahiplerine geri vermek için çalışırız.”

Hindman Auctions, çalışmanın fotoğraflarının Symes ve Michaelides’in evinde bulunmasının, “kendi başına, onun Symes’e ait olduğunu veya onun tarafından alınıp satıldığının kanıtı olmadığını” ekledi.

Tsirogiannis, Aarhus İleri Araştırmalar Enstitüsü’nde doçent ve kültürel mirasa yönelik tehditler ve kültürel mirasla ilgili faaliyetlerle ilgili Unesco’nun Yasadışı Eski Eserler Ticareti çalışma grubu başkanı.

Araştırması sayesinde, yasadışı ticarete karışan kişilerden polis baskınlarında ele geçirilen on binlerce görüntüye ve diğer arşiv malzemesine resmi erişim sağladı. 15 yılı aşkın bir süredir müzayede evleri, müzeler, galeriler ve özel koleksiyonlarda yaklaşık 1.600 yağmalanmış eser tespit etti ve yetkililere bildirdi. Birçok eski eserin menşe ülkelerine geri gönderilmesini sağlamada önemli bir rol oynadı.

Geri kazanımlar arasında, Sotheby’s New York’un yetkililere Symes ile olan bağlantılarını bildirene kadar 2018’de satmayı planladığı antik bir Yunan bronz atı da yer alıyor. Yunanistan atı ulusal mülkü olarak talep etti ve 2020’de Sotheby’s yasal mücadelesini kaybetti. Yunanistan kültür bakanı, mahkemenin kararını eski eserlerini geri almak isteyen ülkeler için bir zafer olarak memnuniyetle karşıladı.

Tsirogiannis, müzayede evlerinin Yunan ve İtalyan yetkililerle yeterli kontrol yapmadığını defalarca savundu ve bir nesnenin tam elde edilme tarihini ifşa etmedeki başarısızlıklarını eleştirdi.

Tsirogiannis, Hindman satışını daha da eleştiriyor çünkü bu nesnenin ayrıntılarını ve onun “gerçek koleksiyoncu tarihini” 2013’te Journal of Art Crime’da yayınladı. Müzayede evinin heykel hakkında internette arama yapmış olsa bile, bu makaleye kolayca erişebileceğini savunuyor.

Metinde, Antisthenes’in başının ilk kez 1981’de Sotheby’s New York’ta burnu aşınmış olarak ortaya çıktığını yazdı. “Göndericisi veya elde edilme geçmişi hakkında herhangi bir bilgi olmadan” teklif edildiğini ve 4.840 dolara satıldığını söyledi. 2013 yılında, ayrıntılar için Sotheby’s’e başvurduktan sonra, “Sotheby’s, göndericilerin veya alıcıların isimlerini açıklamaz” şeklinde bir cevap aldı.

Tsirogiannis, heykelin 2012’de Christie’s New York’ta anonim bir özel koleksiyonun parçası olarak yeniden ortaya çıktığını söyledi. “Müzayede kataloğunda burun tamamen restore edilmiş görünüyor, ancak Christie’s açıklamasında bu restorasyondan bahsetmedi. Ayrıca Sotheby’s 1981’deki müzayedesinden bahsetmediler… Kafanın 100.000-150.000 dolar arasında olduğu tahmin ediliyordu, ancak görünüşe göre satılmadı.” Christie’s tarafından satış-sonrası olarak satıldığına inanılıyor.

Tsirogiannis, Hindman menşei veya mülkiyet tarihinin Sotheby’s ve Christie’s müzayedelerini içermesine rağmen, Symes-Michaelides’i hariç tuttuğunu söyledi.

Tsirogiannis, Sotheby’s 1981 satışından önce bu antik çağa dair hiçbir kayıt bulunmadığını ve kalitesi ve İtalya’nın ne kadar yağmalandığı düşünülürse, Roma imparatorluğunun parçası olan herhangi bir ülkeden gelmiş olabileceğini söyledi.

Daha sonra ABD makamlarını bu durum hakkında bilgilendirdi.

Yorum için Sotheby’s’e başvuruldu. Mermer baş hakkında sorulan Christie’s, “uluslararası ve ulusal anlaşmalara, yasalara ve düzenlemelere uygun olarak kültürel varlıkları değerlendirmek için titiz bir süreç geçirdiğini” söyledi.


The Guardian. 24 Mayıs 2022.

Yorumlar
Arkeofili editöryel servisi. İletişim: arkeofili@gmail.com

You must be logged in to post a comment Login