240 Milyon Yıllık Zırhlı ‘Savaşçı’ Timsah Atası Keşfedildi

Zırh plakalı bu sürüngen, modern timsahların atasıydı ve dinozorların Dünya’ya hâkim olmasından hemen önce yaşıyordu.

Araştırmacılar, 240 milyon yıl önce Triyas Dönemi’nde (dinozorların şafağından hemen önce) Brezilya’da dolaşan dev bir “savaşçı” sürüngen ortaya çıkardı. Keşif, dinozorların Dünya’ya hâkim olmasından önceki döneme ilişkin anlayışımızdaki boşlukları dolduruyor ve bugün Afrika ile Güney Amerika olan kıtalar arasındaki bağlantıları bir kez daha gözler önüne seriyor.

Zırh plakalarla kaplı bu sürüngen bir dinozora benziyor ama aslında modern timsahların atası. Bilim insanları bu canlıya Yunanca, Latince ve Brezilya yerli dili Guarani’nin karışımından oluşan Tainrakuasuchus bellator adını verdi. Anlamı “sivri dişli savaşçı timsah.” Ekip bulgularını Journal of Systematic Palaeontology dergisinde yayımlanan bir çalışmada açıkladı.

Çalışmanın baş yazarı, Brezilya’daki Santa Maria Federal Üniversitesi’nden paleontolog Rodrigo Temp Müller, “Bu keşif, yaşam tarihinin kilit bir anını, dinozorların yükselişinden önceki dönemi aydınlatmaya yardımcı oluyor” diyor.

(İlgili: Arjantin’de Bulunan Dev Dinozorun Ağzında Timsah Bacağı Var)

Triyas Dönemi’nde (252 milyon ile 201 milyon yıl önce) arkozorlar (Archosaur) karasal omurgalılar dünyasına hâkimdi. Adları “yöneten sürüngenler” anlamına geliyor ve iki ana gruba ayrılıyor. Bir grup olan Ornithosuchia kuşlara ve dinozorlara, diğer grup Pseudosuchia ise modern timsahlara evrimleşti.

Tainrakuasuchus bellator, Pseudosuchia grubuna ait. Yaklaşık 2,4 metre uzunluğunda ve 60 kilogram ağırlığındaydı. Uzun bir boynu ve keskin dişlerle dolu ince bir çenesi vardı. Araştırmacılar, Pseudosuchia’nın bu alt grubuna (poposauroidler olarak adlandırılıyor) ait çok az örneğin Güney Amerika’da bulunduğunu belirtiyor.

Ekip, Tainrakuasuchus bellator’un alt çene, omurga ve pelvis dahil kısmi iskeletini Brezilya’nın Dona Francisca belediyesindeki bir kazıda buldu. Sürüngenin sırtı, modern timsahlarda da bulunan osteoderm adı verilen kemiksi plaklarla kaplıydı.

Tainrakuasuchus bellator’u kazan paleontolog ekibine liderlik eden Müller, “Bu hayvan aktif bir yırtıcıydı; ancak nispeten büyük boyutuna rağmen döneminin en büyük avcısından çok uzaktı ve aynı ekosistemde 7 metre uzunluğa kadar ulaşan devler yaşıyordu” diyor.

Müller, “Pseudosuchia grubu, çeşitliliğine rağmen hâlâ yeterince anlaşılamadılar” diyor. Poposauroidler gibi bazı soylarına ait fosillerin fosil kaydında “son derece nadir” olduğunu belirtiyor.

Müller’e göre Tainrakuasuchus bellator, Tanzanya’da keşfedilen başka bir bireyle yakın akraba. 1933’te bulunan Mandasuchus tanyauchen, Afrika ve Güney Amerika’nın süper kıta Pangea’nın parçası olduğu dönemde, yaklaşık 245 milyon yıl önce yaşıyordu.

“O dönemde kıtalar hâlâ birleşikti ve bu durum, organizmaların bugün okyanuslarla ayrılan bölgeler arasında serbestçe yayılmasına olanak tanıyordu. Sonuç olarak Brezilya ve Afrika faunaları birçok ortak unsuru paylaşıyordu. Bu da iç içe geçmiş bir evrimsel ve ekolojik tarihi yansıtıyor.”

Live Science. 13 Kasım 2025.

Makale: Müller, R. T., Garcia, M. S., Damke, L. V. S., Prestes de Bem, F., Fonseca, A. D. O., Doering, M., … & Laste, V. Z. D. (2025). Osteology, taxonomy and phylogenetic affinities of a new pseudosuchian archosaur from the Middle Triassic of southern Brazil. Journal of Systematic Palaeontology, 23(1), 2573750.