Çatalhöyük İnsanlarının Dışkısında Parazitler Bulundu

Çatalhöyük insanlarının dışkılarına yapılan analizlerde, bağırsak paraziti enfeksiyonuna dair kanıtlar bulundu.

Çatalhöyük canlandırması. C: Dan Lewandowski.

Yapılan araştırmalar, Çatalhöyük’teki dışkıların, Yakındoğu’da bağırsak paraziti enfeksiyonu için en eski arkeolojik kanıtları sağladığını ortaya koydu.

Yakındoğu’daki insanlar yaklaşık 10.000 yıl önce, avcılık ve toplayıcılıktan vazgeçerek tarıma yöneldi. Çatalhöyük yerleşimi, MÖ 7.100 civarında kurulan ve inanılmaz derecede iyi korunmuş bir erken köy olmasıyla ünlü. Çatalhöyük nüfusu ilk çiftçilerdi, buğday ve arpa gibi ekinleri yetiştiriyor, koyun ve keçi güdüyordu.

Araştırmanın baş yazarı Dr. Piers Mitchell, “Yaşam tarzındaki bu değişimin, insanları etkileyen hastalık türlerinde de benzer bir değişikliğe yol açtığı öne sürülmüştür. Çatalhöyük, o dönemin en büyük ve en yoğun nüfusundan biri olduğu için, Çatalhöyük’teki bu çalışma, bu süreci daha iyi anlamamıza yardımcı olur.” diyor.

(Çatalhöyük’te Aynı Evlere Gömülen Bireyler Akraba Çıkmadı)

Tuvalet ilk kez MÖ 4. binyılda Mezopotamya’da, yani Çatalhöyük’ün gelişmesinden 3.000 yıl sonra icat edildi. Çatalhöyük’te yaşayan insanların tuvaletlerini yapmak için çöp yığınlarına gittikleri ya da evlerinde yaptıkları dışkıları bir kapta ya da sepette çöp yığınlarına taşıdıkları düşünülüyor.

Marissa Ledger, “Bunun, nüfusu insan dışkısı ile temas yoluyla yayılan hastalıklar riskine sokmasını beklenir. Bu kamçılı kurta karşı neden kırılgan olduklarını da açıklar.” diyor.

“Yazı, Çatalhöyük zamanından 3.000 yıl sonra icat edildiğinden, insanlar yaşamları boyunca kendilerine ne olduğunu kaydedemedi. Bu araştırma, ilk kez Çatalhöyük’te yaşayan ve bu parazit tarafından enfekte olan tarih öncesi insanların hissettiği belirtileri hayal etmemizi sağlıyor.”

Araştırmacılar bağırsak parazitlerinin yumurtalarını aramak için, bir çöp yığınında korunmuş insan dışkısı parçalarını (koprolitler) ve mezarların pelvis bölgesindeki parçalanmış dışkılardan oluşan toprağı incelemek için mikroskobi kullandılar. Numuneler MÖ 7.100-6150 yılları arasına tarihleniyor.

Çöp yığınlarında bulunan dışkıların insan veya hayvan dışkısı olup olmadığını belirlemek için, Bristol Üniversitesi Kütle Spektrometre Tesisi’nde steroller ve safra asitleri için analiz edildi. Bu analiz, koprolitlerin insan kaynaklı olduğunu gösterdi.

Diğer mikroskopik analizler, kamçılı kurtun iki koprolitin içinde bulunduğunu ve tarih öncesi köydeki insanların bu bağırsak parazitinden muzdarip olduğunu kanıtladı.

Araştırmanın eş yazarı Evilena Anastasiou, “8.000 yıllık parazit yumurtaları belirlemek için özel bir andı.” diyor.

Kamçılı kurtların boyu 3-5 cm’dir ve kalın bağırsaklarda yaşıyorlardı. Yetişkin kurtlar 5 yıl yaşayabilir. Erkek ve dişi kurtlar çiftleşir ve yumurtaları dışkılara karışır. Kamçılı kurtlar, kurt yumurtalarını içeren insan dışkısından yiyecek veya içecek kontaminasyonu ile yayılır. Kamçılı kurtlardan ile ağır enfekte olmak, anemiye, ishale, yetersiz büyümeye ve çocuklarda zeka azalmasına neden olabilir.


Eurekalert. 31 Mayıs 2019.

Makale: Ledger, M., Anastasiou, E., Shillito, L. M., Mackay, H., Bull, I., Haddow, S., … & Mitchell, P. D. (2019). Parasite infection at the early farming community of Çatalhöyük.

Anadolu Üniversitesi Arkeoloji Bölümü mezunu. İstanbul Üniversitesi Prehistorya Bölümü'nde yüksek lisans yapıyor. İletişim: ermanbu@gmail.com

You must be logged in to post a comment Login