Neandertaller Bizimle Aynı Stratejiyle Deniz Kabuklusu Topluyordu

Güney Avrupa’daki Neandertaller yıl boyunca kabuklu deniz canlıları topluyordu fakat belirgin biçimde soğuk ayları tercih ediyorlardı.

Yeni bir uluslararası araştırma, 115.000 yıl önce İspanya’nın Murcia bölgesindeki Cartagena’da yer alan Los Aviones Mağarası’ndaki Neandertal gruplarının yumuşakçaları açıkça mevsimlik bir örüntüyle, özellikle Kasım’dan Nisan’a uzanan yılın soğuk aylarında tükettiğini ortaya koyuyor.

On yıllardır Neandertal topluluklarının kıyı ortamlarına uyum sağlama ve deniz kaynaklarını örgütlü bir biçimde kullanabilme becerisi, arkeoloji ve insan evrimi alanında yoğun bir tartışma konusu olarak kaldı. Geleneksel olarak kabuklu deniz canlılarının düzenli tüketimi ve mevsimlik planlama, kendi türümüz Homo sapiens’e özgü özellikler sayılıyordu. Ancak bu güncel bulgu söz konusu paradigmaya meydan okuyor.

Çalışma, Los Aviones Mağarası’ndan çıkarılan küçük gastropodlar ve limpetler gibi deniz yumuşakçası kalıntılarını daha önce görülmemiş bir çözünürlükte analiz etti.

(İlgili: Neandertallerin Yok Oluş Nedeni Dağınık Yaşamaları Olabilir)

Sonuçlar, bu toplulukların kabuklu deniz canlılarını yalnızca ara sıra toplamakla kalmadığını, aynı zamanda denizin ekolojik döngülerine dair derin bir kavrayışa sahip olduğunu ortaya koyuyor. Üstelik bölgedeki modern insanlarda daha sonra belgelenen davranışları binlerce yıl önceden sergilemişler.

Eski kabuklarda mevsimleri okumak

Peki binlerce yıl önce bir yumuşakçanın hangi mevsimde tüketildiğini belirlemek nasıl mümkün oluyor? Anahtar, kabukların karbonatında korunan oksijen izotop sinyalinde saklı. Çünkü daha ağır ya da daha hafif oksijen izotoplarının yapıya katılımı her şeyden önce deniz suyu sıcaklığına bağlı.

Çalışmanın baş yazarı Asier García-Escárzaga, “Kabuğun büyümesi sırasındaki değişimi yeniden inşa ettiğimizde bu değerler, tarihöncesi bir termometre işlevi görüyor. Bu sayede hem sıcaklık değişimlerini hem de yumuşakçanın tam olarak yılın hangi vaktinde toplandığını çıkarsamak ve mevsimlik tüketim örüntüleri hakkında yeni ayrıntıları ortaya koymak mümkün hale geliyor” diyor.

İnsan evriminin bu denli erken aşamaları için ilk kez elde edilmiş olmaları nedeniyle, sonuçlar bir dönüm noktası niteliğinde.
García-Escárzaga, “Deniz kaynaklarını yıl boyunca tüketmişler fakat kış ve sonbahar aylarına yönelik çok belirgin bir tercih sergilemişler. Avrupa’da ve başka bölgelerde daha yakın dönemlerdeki modern insan topluluklarının geliştirdiği örüntüye son derece benzeyen bu durum bir tesadüf olamaz” diyor.

Kış kabuklularının önemi neden büyüktü?

Kış toplayıcılığı, belirli yumuşakça türlerinin üreme döngüleri nedeniyle et veriminin daha yüksek ve tat ve doku açısından duyusal özelliklerinin daha iyi olduğu dönemlere denk geliyor.

Bunun yanı sıra Neandertal toplulukları, zehirli alg patlamaları ya da sıcağa bağlı olarak kabukluların hızla bozulması gibi sağlık risklerini en aza indirmek için yazın bunları toplamaktan kaçınmış olabilir. Bu da deniz kaynaklarının bilinçli ve güvenli biçimde yönetildiğini gösteriyor.

Bu bulgular, Neandertaller ile modern insanların önceden düşünülenden çok daha benzer olabileceğine işaret ediyor. Çalışma, söz konusu davranışın; beyin gelişimi ve üreme sağlığı için kritik olan, Omega-3 ve çinko bakımından zengin yüksek kaliteli deniz proteinlerini içeren çeşitlenmiş bir beslenme düzenini yansıttığının altını çiziyor.

Yazarlar, “Los Aviones’ta gördüğümüz şey, tamamen modern bir geçim stratejisi” diyor.

Bu keşif, Neandertallerin bilişsel, toplumsal ve ekonomik kapasitelerinin bizimkilerle karşılaştırılabilir düzeyde olduğu fikrini pekiştiriyor. En yakın akrabalarımızın karmaşıklığını anlamak için de İber Yarımadası’nı kilit bir bölge olarak öne çıkarıyor.

Autonomous University of Barcelona. 18 Mayıs 2026.

Makale: A. García-Escárzaga, et al, (2026). Seasonal shellfish exploitation by Neanderthals 115,000 years ago, Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 123 (22).