Çatalhöyük Sakinleri Kendi Yaşadıkları Evlere Gömülüyordu

Yapılan araştırmaya göre, Çatalhöyük’te 8.000 yıl önce yaşayan sakinler, kendi yaşadıkları evlere gömülmüş olabilir.

C: Jason Quinlan

Szczecin Üniversitesi Arkeoloji Bölümü’nde öğretim üyesi Dr. Katarzyna Harabasz diğer araştırmacılarla birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan ünlü arkeolojik sit alanı Çatalhöyük’te önemli bir keşif yaptı.

Konya’da yer alan ve MÖ 7100 – 6000 yılları arasında bin yıldan fazla bir süre boyunca kesintisiz olarak yerleşim gören Çatalhöyük, dünyanın en ünlü arkeolojik alanlarından biri.

(Çatalhöyük’te 8.000 Yıllık Kemik Figürin Bulundu)

En büyük döneminde Çatalhöyük’te birkaç bin insanın birkaç düzine hektarlık yoğun yerleşim bölgesinde yaşadığı düşünülüyor.

Genel olarak, belirli uzman araştırmacılar belirli bir konuya odaklanır ve nadiren tarih öncesi insanların ve yaşam tarzlarının daha geniş bir perspektifini elde etmeye çalışır.

Ancak bu çalışmada, Dr. Harabasz ve ekibi sadece belirli iskelet kemiklerinin analizine değil, aynı zamanda mezarlarının yerini de inceledi.

İncelenen kalıntılardan bazıları MÖ 6700-6500 yılında kullanılan bir evde bulunmuştu. O zaman, ölüler bir gelenek olarak hanelere gömülüyordu.

Ancak şimdiye kadar kalıntıların aynı evlerde yaşayan insanların olup olmadığı veya yakındaki evlerin yerel sakinleri için mezar yerleri olarak özel olarak tasarlanmış evler olup olmadığı belirsizdi.

C: Jason Quinlan

Şimdi ise araştırmacılar, 35 ila 50 yaşlarında ölen bir kadının kalıntılarında organik is izleri tespit etti.

Dr. Harabasz, “Bu, kadının yaşamı boyunca ocaktan duman soluduğunu gösterir. Vücudun uzun süre dumana maruz kalması, akciğer dokusunda değişikliklere yol açabilir ve bu da solunum yetmezliğine neden olabilir.” diyor.

Bu durum muhtemelen yerleşmede bir istisna değildi. Evler birbirine yakındı ve çatılar üzerinden bağlantılar kuruluyordu. Kuş bakışı bakıldığında, yerleşme bir petek gibi görünüyordu. Bu nedenle, odaların verimli havalandırması mümkün değildi.

(Çatalhöyük’te İnsan Dişinden Yapılmış Takılar Bulundu)

Dr. Harabasz, “Kalıntıları keşfettiğimiz evde, ocak iyi havalandırmayı önleyen bir yerdeydi. Bu nedenle ölen kişinin kendi evine gömüldüğünü gösterebilir.” diyor.

Harabasz, ölülerin sığ çukurlara yerleştirildiğini, daha sonra örtüldüğünü ve yüzeylerinin sıvandığını söylüyor.

Arkeologlar genellikle, ölümden sonra manipülasyon ile ilişkili olabilecek doğal olmayan yollarla büzülmüş kalıntılar buldular. Cesetler muhtemelen mezar boşluklarına yerleştirilmeden önce bile bazı prosedürlere tabi tutulmuş olmalıydı.

Dr Harabasz, “Çatalhöyük’te vücudun bazı kısımlarını almak için bir mezarın yeniden açıldığı bilinen durumlar var. Bazı yapılarda, cenaze faaliyetleri aynı yerde düzenli olarak tekrarlandı ve bu da ölen insanların yerinin değiştirilmesine neden oldu.” diyor.

Araştırmacılar ayrıca yapıdaki ölmüş kadının 154 cm boyunda olduğunu ve ana mesleklerinin sepet ve hasır yapmak olduğunu buldular.

“Bu hipotez, bir ip, halat veya organik malzeme tutma izleri gösteren ön üst dişlerin aşınmasını gösteren üst çene tarafından da antropolojik analizlerle doğrulandı.”

Ayrıca kadın henüz hayattayken bir travma geçirmişti. Kadının alnında iyileşmiş hasar görülebiliyor.

Ölen kadının yaşadığı dönemde Çatalhöyük, tarihinin en büyük nüfusuna ev sahipliği yapıyordu. Diğer çalışmalardan bilindiği kadarıyla, bu dönemde yerleşim çevresindeki doğal ortam aşırı sömürülmüştü. Bu muhtemelen yiyecek kıtlığına neden olmuştu, çünkü ölenlerin bazıları iskorbüt veya osteoporozdan muzdaripti.

Çatalhöyük arkeolojik alanı 2012 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesine eklendi. Çatalhöyük’teki ilk kazı çalışmaları 1960’larda James Mellaart tarafından gerçekleştirildi.


PAP – Science in Poland, Szymon Zdziebłowski.

Yorumlar
Anadolu Üniversitesi Arkeoloji Bölümü mezunu. İstanbul Üniversitesi Prehistorya Bölümü Yüksek Lisans mezunu. Aynı üniversitede Doktora programında devam ediyor. İletişim: ermanbu@gmail.com

You must be logged in to post a comment Login