Bu 25 Milyon Yıllık Vahşi Balina, Mavi Balinaların Akrabası Çıktı

Avustralya’da jilet gibi keskin dişleri ve tenis topu büyüklüğünde gözleri olan “aldatıcı şirinlikteki” eski bir balina fosili keşfedildi.

Bir bilim insanı, Victoria’da bulunan 25 milyon yıllık fosilden betimlenen yeni türü “yanında suya girmek istemeyeceğiniz, çetin bir balina” olarak tanımlıyor.

Bilim insanları, Victoria’nın sörf kıyısında bulunan 25 milyon yıllık bir fosilden tanımlanan yeni bir balina türünü “küçük ve aldatıcı bir şirinlikte, ama kesinlikle zararsız değil” sözleriyle betimliyor.

Museums Victoria Araştırma Enstitüsü’nde omurgalı paleontolojisi kıdemli küratörü Dr. Erich Fitzgerald, Janjucetus dullardi adı verilen bu erken türün son derece sıra dışı bir hayvan olduğunu söylüyor.

Bir yunus boyutlarındaki bu minik tür, jilet gibi keskin dişlere sahipti ve şimdiye dek yaşamış en büyük hayvanlardan bazılarını, mavi balinaları da içeren dişsiz balina ailesindeki en yakın yaşayan akrabalarına pek benzemiyordu.

(İlgili: Moğolistan’da İki Parmaklı Therizinosaur Fosili Keşfedildi)

Fitzgerald’a göre balinanın iri yapılı kafatası “neredeyse aşırı bir mühendislik harikasıydı”. Tenis topu büyüklüğüne yaklaşan görece büyük gözleri ve kavramak ile yırtmak için derin köklü dişleri olan kısa bir burnu vardı.

Fitzgerald, “Bu, gerçekten çetin bir balinaydı; ben şahsen yanına suya girmek istemezdim” diyor.

Ortak yazar, Museums Victoria Araştırma Enstitüsü ve Monash Üniversitesi’nde araştırmacı olan Ruairidh Duncan, “Aslında iri gözleri ve keskin, kesici dişlerle dolu bir ağzı olan küçük bir balina. Bir dişsiz balinanın köpekbalığına benzer bir versiyonunu hayal edin: küçük ve aldatıcı bir şirinlikte, ama kesinlikle zararsız değil” diyor.

Duncan ve Fitzgerald, yeni türü “son derece nadir” bir fosil keşfine dayanarak betimledi. Keşif kısmi bir kafatası, kulak kemiği ve sekiz diş içeriyordu. Bunlar bilim insanlarının fosili yeni bir tür olarak tanımlamasını sağlayan temel özelliklerdi.

Tam yetişkin haline ulaştığında türün yaklaşık 3 metre boyunda olması muhtemel. Ancak fosil; geniş açık kök kanalları, neredeyse hiç aşınmamış dişleri ve olgun bir örnekteki kadar sıkıca kaynamamış kemik bağlantıları nedeniyle büyük olasılıkla bir yavruya ait. “Bu birey büyük olasılıkla 2 ile 2,2 metreden daha uzun değildi. Bir plaj havlusunun üzerine sığdırabilirdiniz” diyor Fitzgerald.

Janjucetus dullardi, küresel ısınma ve yükselen denizler dönemi olan, dinozorların yok oluşundan günümüze gelen yolun yaklaşık yarısına denk gelen Oligosen’de (30-23 milyon yıl önce) yaşadı. Fitzgerald’a göre bu, dişsiz balina aile ağacının “erken bir kolu” olan sıra dışı hayvanlar grubu mammalodontidlerden bilinen dördüncü tür.

Fitzgerald, fosilin bulunduğu Jan Juc Formasyonu’ndan, aynı kaya türünden gelen küçük plankton fosillerinden elde edilen kanıtların güney Avustralya’daki deniz sıcaklıklarının o dönemde bugünkünden daha sıcak, Coffs Harbour açıklarındaki yarı tropik sulara daha yakın olduğuna işaret ettiğini söylüyor.

“Bu denizlerde olağanüstü bir yaşam bolluğu vardı. Tüm bu küçük balinalar, dev penguenler, köpekbalıkları, çeşitli ilkel yunuslar ve diğer balina türleri. Çok farklı bir dünyaydı” diye anlatıyor Fitzgerald.

Bu dönem okyanustaki yaşam tarihinde bir dönüm noktasıydı ve balinalar ile yunuslar arasındaki çeşitlenme patlamasının başlangıcıydı.

Çalışmada yer almayan Flinders Üniversitesi paleontoloğu Prof. John Long, fosilin erken etçil balinaların süzerek beslenen canlılara dönüşmesindeki evrimsel basamakları ortaya çıkarmaya yardımcı olabilecek dikkat çekici bir buluş olduğunu söylüyor.

Long, “Bugün yaşayan büyük dişsiz balinaların yayılımını ve evrimini anlamak için özelliklerini hangi aşamalarda kazandıklarını görmek üzere fosil kayıtlarına bakmamız gerek” diyor.

Long ayrıca bu keşfin, hem profesyonel bilim insanlarının hem de halkın yaptığı saha çalışmasının değerini de gözler önüne serdiğini belirtiyor.

Bu keşif, fosili 2019’da Victoria’nın sörf kıyısındaki Jan Juc yakınlarındaki plajda yürürken bulan yerel sakin ve okul müdürü Ross Dullard olmadan mümkün olmazdı.

Fosilin önemini fark eden Dullard, daha ileri çalışmalar için fosili müzeye bağışladı. Yeni tür de katkısının takdiri olarak onun adını taşıyor.

Fitzgerald’a göre bu durum, halkın Avustralya paleontolojisinde oynamayı sürdürdüğü kritik rolü gözler önüne seriyor. “Dünyayı değiştiren fosillerin kendi arka bahçenizde bulunabileceğinin bir hatırlatması bu.”

Long, “Victoria zengin bir fosil mirasına sahip. Ben Melbourne’de büyüdüm ve yedi yaşımdan beri çocukluk dönemim boyunca fosil topladım. Victoria’da nereye bakacağınızı biliyorsanız neredeyse tüm jeolojik dönemlere ait fosilleri bulabilirsiniz.”

The Guardian. 12 Ağustos 2025.

Makale: Duncan, R. J., Rule, J. P., Park, T., Evans, A. R., Adams, J. W., & Fitzgerald, E. M. (2025). An immature toothed mysticete from the Oligocene of Australia and insights into mammalodontid (Cetacea: Mysticeti) morphology, systematics, and ontogeny. Zoological Journal of the Linnean Society, 204(4).