Antik DNA’ya Göre 4500 Yıl Önce Britanya’daki Popülasyon Değişti

Yeni bir araştırmaya göre, yaklaşık 4.500 yıl önce gelen göçmenler, yerel Britanya’dakilerin en az %90’ının yerini aldı.

MÖ 2000-1950 yıllarına tarihlenen 16-18 yaşındaki bir kadın ve 17–20 yaşlarındaki bir erkeğin mezarı. Her ikisi de ince bir kap ile gömülü. C: Dave Webb, Cambridge Arkeolojik Birimi

Antik DNA üzerine büyük bir çalışma, Britanya’nın yaklaşık 4.500 yıl önce kendilerine yeni gelenekler, yeni mezar uygulamaları ve güzel, farklı çan şeklinde çanak çömlekler getiren bir göçmen dalgası olan Beaker halkının gelmesiyle sonsuza dek değiştirildiğini gösteriyor.

Daha önceden, ataları Orta Avrupa’da ve daha doğuda steplerde yer alan Beaker halkının ve Beaker kültürünün varlığı sorgulanıyordu. Asıl Beaker halkı, göze çarpan zarif bir dudak ile çarpıcı kil içme kapları, onlarla birlikte gömülen insanların en değerli malları arasındaydı ve yüzyıllardır Avrupa’daki mezarlarda bulunuyordu. Bununla birlikte, arkeologlar bu bulguların, ticaret ve taklit yoluyla yayılan bir moda mı, yoksa göçün yaydığı bir kültürü mi temsil ettiklerini bilmiyorlardı.

(Beaker Kültürünün Gelmesiyle Britanya’nın Popülasyonu Tamamen Değişti)

Şimdi yüzlerce bilim insanı, arkeolog ve neredeyse tüm büyük laboratuvarların yer aldığı muazzam bir uluslararası proje, bazı cevapları ortaya çıkardı. Avrupa’nın dört bir yanından 400’den fazla tarih öncesi iskeletin örneklerini kullanan araştırmacılar, Avrupa genelinde bir göç dalgasının batıya doğru ilerlediğini ve Britanya’nın da dahil olduğu birçok yerde neredeyse tüm nüfusu neredeyse tamamen yerinden eden bir dönem hakkında yeni bilgiler ortaya çıkardı.

Londra’daki Doğa Tarihi Müzesi’nden Genetikçi Ian Barnes şunları söylüyor: “Britanyalıların atalarının en az %90’ı kıtadan bir grup tarafından yerinden edildi. Beaker halkının yayılmasının ardından, İngiltere’de ilk kez şimdiki gibi ve cilt ve göz pigmentasyonunun bugün Britanyalıların çoğunluğuna benzediği bir nüfus vardı.”

Trumpington Meadows çift çanaklı mezardan kazılan bardaklar. C: Dave Webb, Cambridge Arkeolojik Birimi

Bradford Üniversitesi’nden bir arkeolog olan Ian Armit ve Nature dergisinde yayınlanan araştırmanın kıdemli yazarı şunları söylüyor:

“İnsanlara karşı çanak çömlek argümanı, arkeolojide en önemli ve uzun süredir devam eden sorulardan biri. Genel resim kıtada daha da karışık, burada her durumda Beaker mezarlarına yakın DNA bulunamadı, ancak Britanya’da etkiler dramatik. Çan şeklindeki çanaklarla gömülen insanlar daha önceki bir dönemdekiyle aynı DNA’ya sahip değil ve bu etki sürdü.”

Çalışmada, 6.000 ila 3.000 yıl arasında İngiltere’de yaşayan 155 kişiden oluşan kalıntıların yanı sıra, 19. yüzyıldan beri müzelerde bulunan iskeletlerden alınan birçok örnek bulunuyor. Çalışılan bireyler, Cambridge’deki Trumpington’dan esrarengiz bir çiftli gömüttü. Her biri çan şeklindeki kapla gömülmüş olan bir genç erkek ve kız. Açık bir ölüm nedeni yok, ama çalışmalar kuzen olduklarını kanıtladı.

(İskoçya’da Bulunan 3700 Yıllık Kadının Yüzü Canlandırıldı)

Bir diğeri ise Armit tarafından MÖ 2300’lü yıllarda Stonehenge yakınlarında gömülen ve 2002 yılında yeni bir konutun bulunduğu bölgede yeniden keşfedilen Arband tarafından tanımlanan ünlü Amesbury Archer’dı. Mezar, dönemi içinde Britanya’da bulunan en zengin mezar.

En az beş çanak, altın saç süsleri, bir okçuluk el koruması (birçok Beaker mezarında bulunan başka bir nesne) ve bir hançer gömülmüş. Dişlerindeki izotoplar, modern İsviçre’nin yakınlarında büyüdüğünü kanıtladı, ancak bu teknik, atalarının değil, yalnızca bireyin kendi yaşamı için kanıt sağlayabilir.

Çalışma, Britanya’da 6.000 ila 3.000 yıl önce yaşayan 155 kişiden oluşan kalıntıları içeriyor. C: Dave Webb, Cambridge Arkeolojik Birimi

Bilim insanlarının antik DNA’yı çıkarmadaki başarısı artık atalara ait nesiller için kanıtları daha da ileri götürüyor. Amesbury Archer, diğer gömülü gençlerde olduğu gibi, Orta Avrupa’dan bir Beaker adamıydı.

Beaker kültürünün nereden geldiği de dahil olmak üzere birçok soru işareti hala devam ediyor En eski karbon14 tarihli çanaklar, İber yarımadasından geliyor, ancak çalışma, orada gömülü olan DNA’nın, orta Avrupa örnekleriyle uyuşmadığını gösterdi. Harvard Tıp Fakültesi’nden Genetikçi David Reich, “Bu, antik DNA’dan, kapların insanlarla her zaman el ele gitmediğine ilk açık örnek.” diyor.

(Stonehenge Yakılarak Gömülen İnsan Mezarlığı Olabilir)

Britanya’da, Beaker öncesi nüfusa ne olduğuyla ilgili bir bulgu var: Metal aletlere sahip olmayan ama Stonehenge yapımı ve Silbury’nin dev yapay tepesi gibi muazzam ortak projeler yapabilen insanlar.

Armit, “Bu, kesin olarak şiddetli bir fetih hikayesi değil.” diyor.

“Düşen bir nüfusun ve artan orman büyümesinin bir kanıtı var, bu da tarımın düşüşte olduğunu gösteriyor. İklim değişikliğine ya da direnç göstermedikleri bir dışarıdan gelen bir hastalık salgınına da bakılabilir. Ama şimdilik, bunların yerini aldıklarına dair kanıtlarımız var ve o DNA’ya sahip olanlar asla geri dönmediler. ”


The Guardian. 22 Şubat 2018.

Makale: Olalde, I., Brace, S., Allentoft, M. E., Armit, I., Kristiansen, K., Booth, T., … & Altena, E. (2018). The Beaker phenomenon and the genomic transformation of northwest Europe. Nature.

Yorumlar
Bilkent Üniversitesi Arkeoloji bölümü mezunu. Yine Bilkent Üniversitesi, Arkeoloji bölümünde yüksek lisans yapıyor. Klasik arkeoloji, müzeoloji ve dijital arkeolojiyle ilgileniyor.

You must be logged in to post a comment Login