Neandertaller Gergedan ve At Kemiğinden Alet Yapıyordu

Fransa’daki Neandertaller, yaklaşık 200.000 yıl önce gergedan kemiklerinden ve at dişlerinden alet yapıyordu.

Neandertaller hakkında ne kadar çok şey öğrenirsek, onların ne kadar bize benzediğini o kadar fark ediyoruz. Örneğin, çok yakın bir zamana kadar hayvan kemiklerinden alet yapacak zekâya yalnızca Homo sapiens’in sahip olduğuna inanılıyordu. Oysa Fransa’daki bir Neandertal alanında 60’tan fazla kemik aletin keşfedilmesi bu varsayımı yerle bir etmeye yardımcı oldu.

Abri Suard kaya sığınağı olarak bilinen bu tarihöncesi alan, kemik alet barındıran Neandertal yerleşimlerinin giderek büyüyen listesine yeni bir halka ekliyor. Örneğin arkeologlar Belçika’da yakın zaman önce bu arkaik homininin mağara aslanı kemiklerinden yaptığı bir tür “çakı” keşfetmişti.

(İlgili: Bu Neandertal, 40.000 Yıl Önce Fransa’da Kasıtlı Gömülmüş)

Abri Suard’da ise araştırmacılar tamamen farklı bir kemik teknolojisiyle karşılaştı. Bu durum, aletlerin ne denli çeşitli olduğunu gözler önüne sererek Neandertallerin bilişsel esnekliğini bir kez daha vurguluyor. Arkeologlar, yeni bir çalışmada bu topluluğu tanımlarken bugüne kadar en az 62 “yeniden işleyici (retoucher)” ve üç “yumuşak çekiç” tespit edildiğini açıklıyor.

Her iki alet türü de Neandertaller tarafından taş yongaların üretimini kolaylaştırmak amacıyla kullanıldı. Daha ayrıntılı söylemek gerekirse, yeniden işleyiciler taş kesici aletlerin kenarlarını inceltmek ve bilemek için kullanılırken, yumuşak çekiçler çakmaktaşı çekirdeklerinden yonga koparmak için kullanıldı.

Bu aletlerin büyük çoğunluğu at ve ren geyiği uzun kemiklerinden yapılmıştı. Ancak birkaç alet, arkeolojik kayıt içindeki benzersizlikleriyle dikkat çekiyor. Gergedan kemiklerinden yapılmış yumuşak çekiçler, Avrupa Paleolitik bağlamlarında neredeyse bilinmezken; bir at azı dişinden üretilmiş yeniden işleyici, bu tür aletin bilinen en eski örneğini temsil ediyor olabilir.

Gergedan kemiklerinden yapılmış aletler söz konusu olduğunda çalışma yazarları, bu bulguların Abri Suard’daki varlığının “büyük olasılıkla mevcut faunal kaynakların pratik biçimde değerlendirilmesini yansıttığını” açıklıyor. Bu durum Neandertallerin farklı habitatlarda karşılaştıkları fırsatlara uyum sağlayabildiklerini gösteriyor.

Bu kalıntıların kesin yaşını belirlemek güç olmakla birlikte, elde edildikleri tortu katmanlarının radyokarbon tarihlemesi 160.000 ile 200.000 yıl arasında bir yaşa işaret ediyor olabilir. At dişinden yeniden işleyicilere ilişkin önceki keşiflerin tamamı bu tarihten daha yakın bir döneme ait. Bu aletlerin sertlikleri ve yoğunlukları nedeniyle özellikle etkili olduğu düşünülüyor.

Abri Suard’daki at azı dişinin bir yeniden işleyici olduğu, yüzeyindeki aşınma izlerinin analiziyle doğrulandı. Bu yüzeyde, söz konusu tür faaliyetin kemik malzemelerde bıraktığı tipik çizikler, çukurlar ve tırmalama izleri görülüyor. Uzun kemiklerin büyük bölümü ise kesim ve ilik çıkarma izleri taşıyor. Bu durum, hayvanların önce besin amacıyla avlanmış, ardından kemiklerinin alet olarak yeniden kullanılmış olabileceğine işaret ediyor.

Araştırmacılar tüm bu bulguların, Abri Suard Neandertallerinin mevcut faunal kaynakları “yoğun, çeşitlendirilmiş ve teknik açıdan uyarlanmış bir biçimde” kullandıklarına işaret ettiğini vurguluyor.

IFL Science. 9 Nisan 2026.

Makale: Téllez, E., Rodríguez-Hidalgo, A., Doyon, L. et al. (2026). Middle Paleolithic Bone Technology at the Abri Suard Site (Charente, France). J Paleo Arch 9, 17.