Sanılanın Aksine Ayak Serçe Parmağımızın Hala Bir İşlevi Var

İnsanın vücudundaki en işe yaramaz uzuv gibi görünen küçücük serçe parmaklarımızın aslında önemli bir görevi var.

Ayak parmaklarımız, ağaç dallarına tutundukları günlerden çok uzaklaştıkları için, genellikle sadece bir yere çarptığımızda aklımıza geliyor.

Parmaklarla dallara tutunma yeteneğini kaybetmiş olmak, ilk bakışta geri bir adım gibi görünebilir. Ne de olsa işe Tarzan gibi sallanarak gidebilsek yolculuklarımız çok daha havalı olurdu. Ancak bugün sahip olduğumuz daha kısa, daha tıknaz bu ayak parmakları bize bazı avantajlar sağlıyor; bunlara koşmaya yardımcı olmak da dâhil.

2009 tarihli bir deneyde araştırmacılar, insanlarda farklı parmak uzunluklarının verimliliğini test etti ve daha uzun ayak parmaklarına sahip kişilerin koşarken çok daha fazla enerji harcamak zorunda kaldığını buldu. Bu da iki ayak üzerinde yürüyen bizler için daha küçük parmakların avantajlı olabileceğini öne sürüyor. Öte yandan başka bir çalışma, kısa mesafe koşucuların daha uzun parmaklara sahip olma eğiliminde olduğunu, bunun da çok daha fazla enerji harcaması karşılığında kısa süreli bir hız avantajı sağladığını ortaya koydu.

İnsanın vücudundaki en işe yaramaz uzuv adayı gibi görünen o küçücük serçe parmakları bile, aslında işini yapıyor ve bunu gayet iyi yapıyor. Her ne kadar tüm ayak parmakları dengede durmamıza ve öne doğru hareket etmemize katkı sağlasa da, serçe parmak şaşırtıcı derecede önemli bir role sahip.

(İlgili: Roma Kalesinde Bulunan Ayakkabılar Neden Bu Kadar Büyük?)

Progressive Foot Care’den ayak hastalıkları uzmanı Dr. Bruce Pinker, “Serçe parmağın amacı denge ve itiş sağlamaktır. Bir adım atarken, normal ayak biyomekaniğinde ayak dış yandan iç yana doğru yuvarlanır” diyor.

Bu parmağın eklemi, yanındaki birkaç parmağa kıyasla daha önemli bir rol oynuyor.

White Memorial Medical Group’ta görev yapan Dr. Wenjay Sung, “Üç ayaklı bir sehpa gibi yürürüz; başparmak eklemi, beşinci parmak (serçe) eklemi ve topuk, üçayaklı bir yürüme yetisine sahiptir. Bu üçayağın bir parçasını çıkarırsanız, dengeyi kaybedersiniz.”

Elbette insanlar serçe parmak olmadan da doğabiliyor ya da hastalık veya kazalar nedeniyle daha sonra kaybedebiliyor ve yine de yürümeye uyum sağlayabiliyorlar. Ancak bu durum yürüyüş biçiminde (gait) değişikliklere ve hatta dengesizlikten kaynaklanan düşmelere yol açabiliyor. Bu yüzden, ayak parmaklarımıza biraz daha saygı göstermekte fayda var.

IFL Science. 14 Aralık 2025.