Çek Cumhuriyeti’nde Neandertal – Homo Sapiens Geçişine Dair İzler Bulundu

Arkeologlar insanlık tarihinin en heyecan verici dönemlerinden biri olan Neandertallerden modern insana geçişe dair yeni kanıtlar tespit etti.

Mağaranın 100 kilometre uzağında bulunan, mızrak ucu olduğu tahmin edilen ve radyolarit-tortul kayaçlardan yapılmış bir taş alet. F: Miroslav Kralík

Çek Cumhuriyeti’nde yer alan Moravya bölgesindeki bir mağarada yapılan arkeolojik kazılar, modern insanların Avrupa’ya geldiği ilk döneme ait bulguları içeren 10 tortul tabakadan 50.000 ila 28.000 yıl öncesine kadar uzanan bir zaman çizelgesi sağladı.

Çek Cumhuriyeti ve Avusturya sınırı yakınındaki ve Viyana’nın yaklaşık 150 km. kuzeyinde bulunan bir mağaradaki kazılar, 20.000’in üzerinde hayvan kemiğinin yanı sıra taş aletler, silahlar ve Orta Avrupa’da şimdiye kadar bulunan en eski kemikten oyma boncuğu ortaya çıkardı.

Bölgedeki en erken modern insan faaliyetlerine dair kanıtlar sunan bu projenin önemini vurgulan ANU arkeologlarından Dr. Duncan Wright, insanların bu dönemde önemli mesafeler katettiğini ve yanlarında taşınabilir sanat objeleri getirdiklerini belirtiyor.

2011 yılı kazı sezonunda, Pod Hradem Mağarası’ndaki kazılarda keşfedilen bir kemik. F: Nejman et al.

Dr. Wright, “Erken katmanlarda bulduğumuz objeler, muhtemelen hayvanları öldürmek veya yiyecek hazırlamak için civar bölgede yaşayan ve avlanan küçük topluluklar tarafından kullanılan yerel parçalardı. Ancak, yaklaşık 40.000 yıl öncesine tarihlenen diğer katmanlarda uzak mesafeden getirilmiş objeleri görmeye başladık.” diyor.

Dr. Wright, tam olarak bu döneme tarihlenen ve memeli hayvan kemiğinden yapılmış bir boncuk bulduklarını, bu objenin Orta Avrupa’da bugüne kadar bulunan türünün en eski taşınabilir sanat eseri olduğunu, muhtemelen taşıyıcısının kimliğini belirten bir takı olarak kullanıldığını ve sosyal statüye kanıt sağladığını belirtti. Dr. Wright’a göre bu yüzden bu iki dönem arasında ya davranış ve insan hareketlerinde, ya da türler arasında muhtemel bir değişiklik söz konusu.

Sydney Üniversitesi’nden Arkeolog Ladislav Nejman, bu bölgedeki keşiflerin, bölgeye ilk kez gelen Homo sapiens ile başladığını belirtiyor. Dr Nejman, “48-40.000 yıllar önce insanların son derece hareketli olduklarını keşfettik. Yaşadıkları mağara yakınlarında kısa mesafelerde hareket etmek yerine çoğu zaman yüzlerce kilometre yürüyorlardı. Bunu biliyoruz çünkü hammadde kaynağı 100-200 kilometre uzakta bulunan çeşitli objeler bulduk. Ayrıca bu objeler, farklı bölgelerden çeşitli malzemelerden yapılmış; bazıları kuzeybatıdan, bazıları kuzeyden, bazıları ise doğudan.” diyor.

Boru şeklindeki kemiğin kenarları: testere izleri (sol), testere ve zımpara izleri (sağ). F: Francesco d’Errico / Wright et al

Ancak 48-45.000 yıl öncesine tarihlenen daha erken bir zamana ait bulgular sunan 10. tabakada bulunan taş eserlerin yapımında yerel hammaddenin kullanılmış olması, yerleşim hareketliliğinin daha sonra ortaya çıktığına işaret ediyor.

Tortul tabaka dizisinin testler için gerekli zaman aralığına sahip olması nedeniyle, araştırmanın, bölgenin iklimi hakkında da değerli bilgiler verdiğini belirten Dr. Nejman, “İklim çoğu zaman sıcaktan soğuğa ya da tam ters şekilde değişiyordu, ama genel olarak son 10.000 yıl boyunca yaşadığımız buzullar arası dönemden çok daha soğuktu.” diyor.

Bölgeden edinilen örnekler, ‘antik tortu DNA analizi’ olarak adlandırılan yeni bir teknik kullanılarak analiz edildi. Çökeltide korunmuş DNA kalıntısını analiz eden bu yöntem, kemik kalıntısı olmadan da mevcut türü tespit edebilen ilk bilimsel yöntem.

Dr. Wright, sonuçların iki insan türü arasındaki geçiş dönemine yeni bir ışık tutacağını ve modern insanın atalarının, az bilinen bir dönemde ve az bilinen bir bölgedeki faaliyetleri hakkında daha net kanıtlar sunacağını söylüyor ve ekliyor:

“Objelere bakarak söyleyebiliriz ki, insanlar bu mağarada küçük gruplar halinde kamp yaptılar. Buzul çağlarda gerçekleşen bu durum bize bu insanların zorlu koşullara iyi adapte olduklarını gösteriyor. İnsanlığın iki ayrı türünün bu bölgede karşılaşmış olması kuvvetle muhtemel.”

Son Buzul Çağının Sonunda Avrupa Nüfusunda Ani Değişim Yaşandı

30.000 Yıl Önce Avrupa’da İnsanlar Mamut Yiyordu

Buzul Çağı Avrupası’nda Büyük Nüfus Değişimleri Yaşanmış


Science Daily. 14 Haziran 2017.

Makale: Nejman, L., Wood, R., Wright, D., Lisá, L., Nerudová, Z., Neruda, P., … & Svoboda, J. (2017). Hominid visitation of the Moravian Karst during the Middle-Upper Paleolithic transition: New results from Pod Hradem Cave (Czech Republic). Journal of Human Evolution, 108, 131-146.

Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümünü bitirdikten sonra, Uludağ Üniversitesi'nde Arkeoloji Yüksek Lisansı'nı tamamladı. Daha sonra, halen öğrenim gördüğü İstanbul Bilgi Üniversitesi Kültür Yönetimi Bölümü'nde ikinci yüksek lisansına başladı. Kültür Mirası üzerine odaklandığı bu programda şu an tez aşamasında.

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply