Yoksul Gazze Şeridi’nin Altında Gömülü Değerli Arkeolojik Miras

İşçiler Gazze Şeridi’ndeki büyük bir şantiyede çalışırken, bir güvenlik görevlisi topraktan tuhaf bir taş parçasının çıktığını fark etti.

Saint Hilarion manastırı, az gelişmiş olsa da zengin arkeolojik eserlere ev sahipliği yapan bir Filistin bölgesi olan Gazze Şeridi’ndeki miras alanlarından biri.

Genç muhafız Ahmed, İslamcı grup Hamas’ın İsrail’le savaşmasına yardım etmek için kazdığı gizli geçitlere atıfta bulunarak, “Bunun bir tünel olduğunu düşündüm.” dedi.

Hamas tarafından yönetilen ve defalarca savaşın harap ettiği Gazze Şeridi’nde insanlar, kültürel miraslarını kazmaktansa ölüleri gömmeye daha aşinalar.

Ancak Ahmed’in Ocak ayında bulduğu şey, yaklaşık 2.000 yıl öncesine ait bir Roma nekropolünün parçasıydı ve bu, fakirleşmiş Filistin topraklarının az gelişmiş olsa da zengin arkeolojik eserlerini temsil ediyordu.

(İlgili: Gazzeli Çiftçi, 4.500 Yıllık Kenan Tanrıçası Heykeli Buldu)

İsrail ile Hamas arasında Mayıs 2021’de yaşanan son savaşın Gazze’de iz bırakmasından sonra Mısır, 500 milyon dolar değerinde bir yeniden yapılanma girişimine başladı.

Bu projenin bir parçası olarak, kıyı yerleşim bölgesinin kuzeyindeki Jabaliye’de, Ahmed keşfettiğinde buldozerler yeni beton binalar inşa etmek için kumlu toprağı kazıyordu.

İsrail ile Hamas arasındaki Mayıs 2021’deki son savaş, nüfusu 15 yılda 1,4 milyondan 2,3 milyona yükselen aşırı kalabalık Gazze’de hasar bıraktı.

Tam adını vermemeyi tercih eden Filistinli Ahmed, “Mısırlı ustabaşına haber verdim, o da hemen yerel yetkililerle temasa geçti ve işçilerden durmalarını istedi.” dedi.

Sosyal medyada büyük bir keşif söylentileri üzerine, Gazze’nin eski eserler servisi, Fransız sivil toplum grubu Premiere Urgence Internationale ve Fransız İncil ve Kudüs Arkeoloji Okulu’nu sitenin önemini değerlendirmek için aradı.

Jabaliya’ya gönderilen ekibi yöneten Fransız arkeolog Rene Elter, “İlk kazılar, MS birinci ve ikinci yüzyıllar arasındaki antik Roma dönemine ait yaklaşık 40 mezarın tanımlanmasına izin verdi.” dedi. “Nekropol bu 40 mezardan daha büyük ve 80 ile 100 mezar arasında olması gerekiyor.”

Şimdiye kadar bulunan mezar alanlarından biri, defne yaprağı taçlarını ve çelenklerini temsil eden çok renkli tablolarla süslenmişti ve cenaze içecekleri için kavanozlar vardı.

Gazze’nin kültürel mirası

Arkeoloji, İsrail ve Filistin topraklarında oldukça politik bir konu ve keşifler, her bir halkın toprak iddialarını haklı çıkarmak için kullanılıyor.

Yahudi devletinin etkileyici sayıda antik hazine hakkında rapor veren çok sayıda arkeologu olsa da, bu sektör Gazze’de büyük ölçüde ihmal ediliyor.

Gazze Şeridi’ndeki Aziz Hilarion arkeolojik alanı. Gazze’deki yetkililer, kıyı yerleşim bölgelerindeki keşifleri periyodik olarak duyuruyor, ancak arkeolojik alanlarda turizm sınırlı.

Yetkililer bölgedeki keşifleri periyodik olarak duyuruyor, ancak arkeolojik alanlarda turizm sınırlı.

Gazze ile sınırı paylaşan İsrail ve Mısır, 2007’den bu yana Hamas’ın yönettiği yerleşim bölgesine insan giriş ve çıkışını sıkı bir şekilde kısıtlıyor.

Elter, “Ancak, Gazze’de bulabildiğiniz ile bariyerin diğer tarafında İsrail’de bulabildiğiniz arasında hiçbir fark yok. Aynı büyük tarih.” diyor. “Çatışma ve inşaat nedeniyle Gazze’de pek çok alan yok oldu, ancak bölge çok sayıda uzman ekibine ihtiyaç duyan muazzam bir arkeolojik alan.”

Yakınlarda yeni binalar yükselirken muhafızlar tarafından sürekli izlenen Roma nekropolünün etrafına kazıklar ve çitler dikildi.

Nekropolü korumakla görevli ve daha fazla kazı için yatırımcı bulmayı uman yerel arkeoloji servisinin müdürü Jamal Abu Rida, “Eski eser kaçakçılığıyla mücadele etmeye çalışıyoruz.” diyor.

15 yıl önce Hamas’ın kontrolü ele geçirmesinden bu yana Gazze dört savaşa ve sayısız gerilim tırmanışına katlandı.

15 yıl önce Hamas’ın kontrolü ele geçirmesinden bu yana Gazze dört savaşa ve sayısız gerilim tırmanışına katlandı.

Yerel Premiere Urgence misyonunun direktörü Jihad Abu Hassan, “Gazze imajı genellikle şiddetle ilişkilendiriliyor, ancak tarihi gelecek nesiller için korunması gereken arkeolojik hazinelerle dolu.” diyor.

Demografi baskıyı artırıyor.

Gazze, nüfusu 15 yılda 1,4 milyondan 2,3 milyona yükselen küçük, aşırı kalabalık bir toprak parçası. Sonuç olarak, bina inşaatı hızlandı.

Demografi baskıyı artırıyor.

Gazze, nüfusu 15 yılda 1,4 milyondan 2,3 milyona yükselen küçük, aşırı kalabalık bir toprak parçası. Sonuç olarak, bina inşaatı hızlandı.

Abu Hassan, “Bazı insanlar, bir şantiyede arkeolojik bir keşif olup olmadığını, tazmin edilmeme korkusuyla yetkililere söylemekten kaçınıyor.” diyor.

“Yerel arkeologların eğitimi de dahil olmak üzere yerleşim bölgesi mirasını savunmak için bir stratejiye ihtiyaç olduğunu gösteren arkeolojik alanları her gün kaybediyoruz.”

Son birkaç yılda, örgütü 84 arkeoloji teknisyeninin eğitilmesine yardımcı oldu. Bunu yapmak, genç işsizliğinin yüzde 60’ı aştığı yoksul bir bölgede istihdam olanakları da sunuyor.

Saint Hilarion arkeolojik alanında bir atriyum, hamamlar ve çok sayıda kilise bulunuyor – Gazze’nin Akdeniz hacıları için bir kavşak olduğu bir dönemin kanıtı.

Hala taş peşinde

Nadir bir başarı, Bizans manastırı Aziz Hilarion’un korunmasıydı.

Burası birkaç yıl önce halka açıldı ve Gazze’nin Akdeniz hacıları için bir kavşak olduğu bir dönemin kanıtı olarak ayakta duran bir atriyum, hamamlar ve çok sayıda kilise içeriyor.

41 yaşındaki Filistinli arkeolog Fadel al-Otol, “Okul öğrencileri de dahil olmak üzere yılda yaklaşık 14.000 ziyaretçi alıyoruz.” diyor.

İlk Filistin ayaklanması sırasında çocukken Otol, İsrail askerlerine fırlatmak için taş avladığını söylüyor. “Bugün ise orduya harika bir geçmişimiz olduğunu kanıtlayacak taşlar arıyorum.” diyor.

Saint Hilarion bölgesinde dolaşan Otol, rüyasını düşündü: “Gazze’nin tüm arkeolojik alanlarını kazmamız ve tarihimizi ve kültürümüzü tüm dünyaya göstermek için halkın erişimine açık olması.”

“Hiçbir şey yapılmazsa, arkeolojik siteler sonsuza kadar ortadan kalkacak.”


AFP. 26 Haziran 2022.

Yorumlar
Arkeofili editöryel servisi. İletişim: arkeofili@gmail.com

You must be logged in to post a comment Login