Tanrılara Kurban Edilen İnka Çocuklarının Son Anları İnceleniyor

Yeni bilgisayarlı tomografi taramaları, yaklaşık 500 yıl önce kurban edilip mumyalanan İnka çocuklarının son anlarını aydınlatıyor.

Ünlü İnka “buz mumyaları”, onlarca yıl önce keşfedildiklerinden beri birçok bilinmeyen barındırıyordu. Şimdi ise yeni bir çalışmada BT taramaları, bu çocukların son anlarının nasıl geçtiğine dair ipuçları sunuyor.

Araştırmacılar, yaklaşık 500 yıl önce öldürülen ve And Dağları’ndaki uzak zirvelere “tanrılara haberci” olarak bırakılan dört İnka çocuğunun kalıntılarını inceledi. Ancak Journal of Archaeological Science: Reports’ta yayımlanan çalışmaya göre, yeni BT taramaları bu çocuklardan en az birinin başka bir yerde öldürüldüğünü ve daha sonra bir dağ zirvesine taşındığını gösterdi.

Araştırma ayrıca, bu “capacocha” kurbanı için seçilen çocukların bazılarının öldürüldükleri sırada yaraları ve hastalıkları olduğunu ortaya koydu. Bu bulgu, kurbanların her zaman kusursuz sağlıkta olduğuna dair bazı erken İspanyol anlatılarıyla çelişiyor.

(İlgili: 500 Yıl Önce Ritüelde Öldürülen İnka Kızının Yüzünü Görün)

Çalışmanın baş yazarı ve Polonya’daki Varşova Üniversitesi’nde arkeolog olan Dagmara Socha, “Bulgularımız, kronikçilerin aktardıklarına temkinle yaklaşılması gerektiğini gösteriyor. Tarihsel kaynaklar çocukları fiziksel olarak sağlam ve hiçbir ‘kusuru’ olmayan kişiler olarak anlatsa da, modern bilimsel analizler bambaşka bir gerçekliği ortaya koyuyor” diyor.

İncelenen dört mumya; 8 yaşında bir kız çocuğuna, 10 yaşında bir kız çocuğuna, 14 yaşında bir kız çocuğuna ve ünlü “Ampato Kadını”na ait. “Buz Bakiresi” ve “Momia Juanita” olarak da bilinen Ampato Kadını, yaklaşık 14 yaşındayken kurban edilmişti. Mumyalanmış bedeni 1995’te Peru’daki volkanik Ampato Dağı’nın zirvesine yakın bir tapınakta bulundu.

Araştırmacılar, aynı zirve yakınında bulunan 10 yaşındaki kızın başka bir yerde kurban edildiğini belirledi. Taramalar, beden sarılıp oturur pozisyonda (dizler çeneye çekilmiş halde) dağın tepesine yakın bir düzlükte bırakılmadan önce, kızın karın ve göğüs boşluğundaki organlarının çıkarıldığını ve yerlerine taşlar ile tekstillerin konduğunu ortaya koydu.

Buz mumyaları, bulundukları yüksek rakımlardaki (deniz seviyesinden yaklaşık 5.800 metre) son derece kuru hava sayesinde korunmuştu. Araştırmacılara göre 10 yaşındaki kızın eksik organları, bedenlerden herhangi birinin kasıtlı olarak mumyalanmak üzere hazırlandığına dair ilk kanıt niteliğinde. Bu hazırlık, kurbanların “fiziksel yetersizlik” olarak görülen durumlarını gidermek amacıyla yapılmış olabilir.

Buz mumyaları

Üçü Ampato Dağı’ndan, dördüncüsü ise yaklaşık 160 kilometre kadar batıdaki Sara Sara yanardağının zirvesine yakın bir tapınaktan gelen dört mumyanın tıbbi taramaları, bazı genç kurbanların çeşitli rahatsızlıklardan muzdarip olduğunu gösterdi.

Ampato Dağı’nda bulunan 8 yaşındaki kızın mumyasının taramalarında, bölgede yaygın bir parazitik enfeksiyon olan Chagas hastalığının belirtisi olabilecek büyümüş bir yemek borusu ve tüberkülozdan kaynaklanmış olabilecek akciğer izleri tespit edildi.

Bu sağlık sorunları muhtemelen o dönemde İnka nüfusu içinde yaygındı. Dolayısıyla Avrupalı anlatıların iddia ettiği gibi mumyaların “kusursuz” olmaması şaşırtıcı değil. Socha, “Bu, İnka İmparatorluğu’ndaki genel yaşam koşullarını yansıtıyor olabilir; ama aynı zamanda Avrupalı kronikçilerin, İnkaların ‘ideal’ olarak gördüğü şeyin ne olduğunu tam anlamamış olabileceğini de gösteriyor” diyor.

İlahi haberciler

Peru’daki bazı erken İspanyol yazarlarına göre capacocha kurbanları, İnka dünyasının en önemli ritüelleri arasındaydı. Bu kurbanlarda hem erkek hem de kız çocuklar veya genç ergenler törensel biçimde öldürülür; bedenleri yüksek dağların zirvelerine yakın yerlerde doğal yollarla mumyalanır ve böylece “tanrılara haberci” rolü üstlenirdi.

Öldürme yöntemleri farklıydı: Bazı kurbanlar boğularak, bazıları ise nefessiz bırakılarak öldürülüyordu. Socha’ya göre bu çalışmadaki dört kurbanın da muhtemelen ahşap bir sopayla başa indirilen şiddetli bir darbeyle öldürüldüğü anlaşılıyor.

Erken İspanyol anlatıları, capacocha ritüellerinin genç kurbanlarının, öldürüldükten sonra da uzun süre “haberci” işlevi gördüğünü öne sürer. Örneğin Pedro Pizarro’nun (Francisco Pizarro’nun genç kuzeni) bir raporunda, yaşayan insanların evlilikler için onay istemek üzere buz mumyalarını ziyaret ettikleri belirtiliyor.

Socha, “Kanıtlar, bu çocukların… ölümlerinden çok sonra bile yaşayan topluluk ile ilahi Apular [And tanrıları] arasında aracı olarak işlev görmeyi sürdürdüklerini düşündürüyor” diyor.

Live Science. 10 Şubat 2026.

Makale: Socha, D. M., Panzer, S., Reinhard, J., Zink, A., Sulca, W. C. M., Grupp, F., & Paladin, A. (2026). Paleoradiology opens new insights into frozen mummified children from Ampato and Sara Sara volcanoes, Peru. Journal of Archaeological Science: Reports, 70, 105610.