Şehirlerde Yaşayan Rakunlar Evcilleşme Belirtileri Gösteriyor

Şehirlerde yaşayan rakunlar, kırsaldaki akrabalarından daha kısa burunlarıyla erken evcilleşmenin işaretlerini gösteriyor.

Yeni bir araştırmaya göre, bu şehirli “çöp hırsızlarının” daha kısa yüz hatları, evcilleşmenin açık bir işareti ve insan egemenliğindeki çevrelere adapte olan hayvanlarla ilgili önde gelen bilimsel bir hipotezle örtüşüyor.

Şehirlerdeki bu “çöp pandaları” sadece çöp kutularını karıştırmaya alışmakla kalmıyor, aynı zamanda insan çevresindeki sürekli yaşama tepki olarak fiziksel değişime de uğruyorlar. Frontiers in Zoology dergisinde yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar, kentsel alanlarda yaşayan rakunların kırsaldaki benzerlerine göre daha kısa burunlara sahip olduğunu buldular. Bu, evcilleşmenin klasikleşmiş bir özelliği.

Çalışmanın ortak yazarı Raffaela Lesch’in Arkansas Üniversitesi sınıfından 16 öğrencinin de dahil olduğu araştırma ekibi, topluluk bilim platformu iNaturalist üzerinden ABD’deki rakunlara ait yaklaşık 20.000 görseli titizlikle inceledi. Burun uzunluklarını kafatası uzunluklarıyla karşılaştıran ekip, şehirlerdeki rakunların burunlarının kırsal alanlardaki rakunlara kıyasla yüzde 3,56 daha kısa olduğunu tespit etti.

(İlgili: Din, Siyaset ve Savaş, Kentsel Yaban Hayat Evrimini Yönlendiriyor)

Çalışmaya göre, evcilleşme kavramı genellikle insan güdümlü bir yapay seçilim sürecini çağrıştırsa da, bu her zaman doğru bir bakış açısı değil. Hayvanlar, insan ortamlarına adapte olurken, evcilleşme süreci doğrudan insan müdahalesi olmadan da başlayabilir. Rakunlar özelinde, çöplerin kolay ve sürekli bulunabilir olması bile bu evrimsel değişimleri tetiklemek için yeterli bir faktör.

Lesch, “Biz insanlarla ilgili ilginç bir şey var ki, nereye gidersek gidelim, çok fazla çöp üretiyoruz” diyor.

Kolayca erişilebilen insan artığı yığınları, hayvanları yiyecek arayışına teşvik etmekle kalmıyor; aynı zamanda, insanların müdahalesine rağmen başarılı bir şekilde beslenmelerine yardımcı olan, azalmış bir “savaş ya da kaç” tepkisini de ödüllendiriyor.

Washington Eyalet Üniversitesi’nden yaban hayatı veterineri olan ve çalışmaya dahil olmayan Marcie Logsdon, şehirlerdeki rakunların “çöp kutularına baskın yapacak kadar gözü pek ama insanlarla olumsuz etkileşimden kaçınacak kadar kibar olmayı öğrendiğini” belirtiyor. Logsdon’a göre, “Rakunlar varlığımıza inanılmaz derecede iyi adapte oldular.”

İnsan ortamları, rakunlar üzerinde evrimsel bir seçilim baskısı oluşturarak, hayvanların daha küçük yüz iskeletleri geliştirmesine yol açıyor. Bu durum, evcilleşme sendromu olarak bilinen, bir dizi ortak özellikten yalnızca biri. İnsanlarla yakın yaşayan hayvanlarda araştırmacılar; aynı zamanda kıvrık kuyruklar, sarkık kulaklar, daha küçük beyinler ve kürkte pigmentasyon kaybı gibi ortak fiziksel özellikler de gözlemliyorlar.

Yeni çalışmada yer almayan Berlin Humboldt Üniversitesi biyoloğu Adam Wilkins, rakun bulgularının şehirlerdeki tilkiler ve fareler üzerine yapılan önceki çalışmalarla örtüştüğünü söylüyor. Wilkins’e göre, sonuçlar, “vahşi hayvanlar insanlara yakın vakit geçirmeye başladıklarında biraz daha az korktuklarını ve hatta evcilleşme sendromunun fiziksel belirtilerini göstermeye başladıklarını” gösteriyor.

Bu değişimler için önde gelen açıklamalardan biri, tüm bu kaymaların erken embriyonik gelişimdeki bir süreçle bağlantılı olduğunu öne süren “Nöral Krista Evcilleşme Sendromu Hipotezi” olarak adlandırılıyor. Nöral krista hücreleri, embriyonun sırt bölgesinden vücudun diğer bölgelerine göç eder ve pigmentasyon ile diğer özelliklerin yanı sıra kafatası ve yüz gelişiminden de sorumludur. Hipotez, evcilleşme baskılarının, hedeflerine ulaşan nöral krista hücrelerinin sayısını azalttığını ve bunun da araştırmacıların evcil türlerde tekrar tekrar gördüğü özelliklerle sonuçlandığını öne sürüyor.

Yeni rakun sonuçları, evcilleşmeyle ilgili değişikliklerin coğrafi bağlamdan bağımsız olmadığını da gösteriyor: Araştırma ekibi, soğuk iklimlerdeki şehir rakunlarının burunlarının genel olarak kırsaldaki benzerlerinden daha kısa olduğunu, ancak yine de sıcak iklimlerdeki kırsal rakunların burunlarından daha uzun olabileceğini buldu. (Daha büyük vücut boyutu, soğuk ortamlara adaptasyon olarak kabul ediliyor.)

Burun değişikliklerine bakmak, evcilleşme bulmacasının yalnızca küçük bir parçası. Lesch, çalışmaya devam etmeyi, potansiyel olarak farklı rakun popülasyonlarında genetik ve stres hormonlarını test etmeyi umduğunu belirtiyor. Mevcut sınıfı, bu eğilimlerin armadillolar ve opossumlar gibi diğer kentsel memeliler için de geçerli olup olmadığını görmek için araştırmayı tekrarlıyor.

Arkansas Üniversitesi’nde bir biyometri dersinin parçası olarak yürütülen çalışmanın ortak yazarları arasında 5 yüksek lisans ve 11 lisans öğrencisi yer alıyor.

Lesch, açıklamasında, “Bu dersi, öğrencilerin toplayıp analiz edebilecekleri kendi verilerine sahip olacakları bir şekilde öğretmek istedim. Bunun faydası, öğrencileri işi tamamlamaları için zorlamak zorunda kalmamam oldu. İşi önemsedikleri için içsel olarak motiveydiler” diye belirtiyor.

Bu araştırma, bazı öğrenciler için hakemli bir çalışmaya katkıda bulunma konusunda ilk fırsatlarını sundu.

Uygulamalı biyobilimler doktora öğrencisi Alanis Bradley, “Bu, yayımlanmış ilk makalem olacak. Çok heyecan verici” diyor ve şöyle bitiriyor: “O ilk adım çok zordur ve bu sınıf bana araştırmada ne yapmam gerektiği konusunda iyi bir anlayış kazandırdı.”

Smithsonian Magazine. 21 Kasım 2025.

Makale: Apostolov, A., Bradley, A., Dreher, S. et al. (2025). Tracking domestication signals across populations of North American raccoons (Procyon lotor) via citizen science-driven image repositories. Front Zool 22, 28.