Roma’da ‘Hortlak’ Korkusu için Bazıları Çivilerle Gömülmüş

Üç iskeletin göğsüne yerleştirilmiş küçük demir çiviler, antik Roma gömme pratiklerine dair sıra dışı bir ayrıntıyı koruyor: 1.800 yıl önce birisi yaşayanları ölülerden korumaya çalışmış.

Roma’nın Ostiense nekropolünde kazı yapan arkeologlar, göğüslerinin üzerinde demir çiviler bulunan üç iskelet keşfetti. Çiviler, huzursuz ruhları engellemeye yönelik bir ritüele işaret ediyor.

İtalya Kültür Bakanlığı Roma Özel Müfettişliği’nde arkeolog ve kazı projesinin yürütücüsü Diletta Menghinello, “Mezarlarda çivi bulunması, Roma döneminde ve sonraki evrelerde iyi belgelenmiş bir uygulama” diyor.

Menghinello ve meslektaşları, Roma’nın kalbindeki geniş Ostiense nekropolünde çalışırken göğüs üzerine bilinçli olarak yerleştirilmiş çiviler içeren üç mezar keşfetti.

(İlgili: İtalya’da 1600 Yıllık Mezarlıkta Hortlak Korkusu Kanıtları)

Ostiense nekropolü ilk olarak 1919’da kazılmıştı. Ancak konut inşaatı öncesinde yapılan yeni arkeolojik çalışmalar, Via Ostiense üzerinde surların dışındaki Aziz Paulus Bazilikası yakınında mezarlığın başka bir bölümünü açığa çıkardı. Menghinello, yeni ortaya çıkan alanın Ostiense nekropolü genişledikçe gömme geleneklerinin yüzyıllar boyunca nasıl değiştiğini netleştirmeye yardımcı olduğunu belirtiyor.

Menghinello, “Antik çağda yolun kenarları, çeşitli mezar tiplerine sahip geniş bir Roma nekropolü tarafından işgal edilmişti” diyor. Mezarlar MÖ 2. yüzyıl ile MS 4. yüzyıl arasına tarihleniyor. Ancak nekropolün kesin sınırları hâlâ tam olarak bilinmiyor. Çivilerle gömülen iskeletler, muhtemelen MS 3. ve 4. yüzyıllara tarihlenen basit mezarlarda bulundu.

Ancak çivinin amacı bir muamma olmaya devam ediyor.

Menghinello, “Bu çivilerin işlevi farklı biçimlerde yorumlandı” diyor ve çivinin ölüleri yaşayanları rahatsız etmekten alıkoymak için simgesel olarak “sabitleme” amacıyla kullanılmış olabileceğini belirtiyor. Ceset sabitlenmezse ölünün folklorda yaygın olan bir hortlağa dönüşebileceğine inanılıyordu.

Ancak uygulama aynı zamanda ölen kişiyi korumaya da yönelik olabilir. Menghinello, apotropaik bir pratik (zararı savuşturmaya yönelik bir uygulama) kapsamında kullanıldığında çivinin, ölen bireyi öbür dünyanın tehlikelerinden koruyan ya da mezarın bozulmasını önleyen bir tür tılsıma dönüştüğünü söylüyor.

Menghinello, “Çivi ritüeli bu nedenle cesedi son dinlenme yerinin olası ihlalcilerinden korumaya, ölüyü kötü niyetli güçlerden muhafaza etmeye ve aynı zamanda hayatta kalan akrabaları ölülerin yaşayanlar arasına olası dönüşünden korumaya hizmet etmiş olabilir” diyor.

Live Science. 19 Mart 2026.