Mısır Mumyalama Malzemeleri Kokularından Tespit Edilebiliyor

Yeni bir araştırmaya göre, antik Mısır mumyalarından yayılan kokular, onların ne zaman ve nasıl mumyalandığına dair ipuçları taşıyor.

Araştırmanın yazarları, 19 farklı mumyalanmış bedenden yayılan kokuları analiz ederek, hem mumyalamada kullanılan balsamların hangi tür içeriklerden oluştuğunu belirleyebildi hem de her bir mumyanın hangi tarihsel döneme ait olduğunu saptayabildi.

Mumyalama uygulaması, antik Mısır’da yaklaşık 4.500 yıl önce Eski Krallık döneminde yaygınlaşmaya başladı ve Roma dönemine kadar devam etti. Zaman içinde mumyalama malzemelerinin bileşimi değişti: Farklı dönemlerde farklı bitkisel yağlar, hayvansal yağlar ve reçineler kullanıldı. Ayrıca balmumu ve bitüm (doğal asfalt) gibi maddeler de değişen oranlarda karışımlara eklendi.

Bugüne kadar araştırmacılar, bu balsamların bileşenlerini belirlemek için karmaşık kimyasal analiz tekniklerine başvurmak zorundaydı. Üstelik bu tekniklerin bazıları hassas mumyalara geri dönüşü olmayan zararlar verebiliyordu. Ancak tüm Mısır mumyalarının “kendine özgü küf/mantar benzeri ağır bir koku” yaydığını not eden yeni çalışmanın yazarları, bu kokuyu oluşturan uçucu organik bileşiklere bakarak antik balsamların içeriğinin ayırt edilip edilemeyeceğini merak etti.

(İlgili: Antik Mısır Mumyaları Nasıl Kokuyor?)

Çalışmada test edilen mumyalar, antik Mısır tarihinin neredeyse tamamını kapsayacak şekilde MÖ 2000’den MS 295’e uzanıyordu. Genel olarak araştırmacılar, aynı tarihsel döneme ait mumyaların birbirine yakın uçucu bileşik profilleri sergilediğini buldu. Bu da mumyalama tekniklerinin zaman içinde nasıl değiştiğini yansıtıyordu.

Örneğin Yeni Krallık, Ptolemaios Hanedanı ve Roma dönemine ait mumyaların tümünde bitüm işaretçileri bulunurken, daha erken dönem mumyalarında bu ham petrol türevi maddeye rastlanmadı. Kullanılan balmumu miktarındaki farklılıklar ile balsamlara katılan yağ ve yağ türleri de, farklı dönemlere ait mumyaların koku bileşimini etkileyen unsurlar arasındaydı.

Araştırmacılar, hangi spesifik yağların ve yağ türlerinin kullanıldığını tam olarak bilmeseler bile, bir mumyanın kokusundaki uçucu bileşiklere bakarak onun hangi döneme ait olduğunu belirleyebildi. Hatta mumyalama uygulamalarındaki bu kronolojik farklar o kadar belirgindi ki, bir mumyanın yaşı uçucu koku profilini etkileyen en büyük tek faktör olarak öne çıktı.

Eski mumyaların kokusu, son dönemde bilim insanlarının giderek daha fazla ilgisini çekiyor. Yakın tarihli bir çalışma, bu korunmuş bedenlerde “tatlı”, “baharatlı” ve “odunsu” aromalar tespit etmişti. Bu son çalışmanın yazarlarına göre, bu kokuların uçucu bileşik analizine dayalı incelenmesi, bir mumyanın yaşını belirlemek ve nasıl mumyalandığına dair bilgi edinmek için hızlı, kolay ve müdahalesiz bir yöntem sunabilir.

IFL Science. 26 Ocak 2026.

Makale: Zhao, W., Clark, K. A., Evershed, R. P., Roffet-Salque, M., & Bull, I. D. (2026). Volatile compounds reveal the composition of embalming materials used in Egyptian mummification. Journal of Archaeological Science, 187, 106490.