İsveç’te Bataklığa Bırakılmış Nadir Viking Kol Halkası Keşfedildi

Arkeologlara göre yaklaşık 1.000 yıllık bu demir kol halkası, bir sunu bataklığına bilinçli olarak gömülmüş olabilir.

İsveç’te bir sonbaharda bir adam, ülkenin ikinci büyük adası Öland’daki bir bataklıkta bir şey fark etti. Bir inşaat çukurunun yakınında, yerde duran dairesel nesnenin önce bir alet olabileceğini düşündü. Ancak söz konusu nesne, 1.000 yıldan eski olabilecek Viking Çağı’na ait bir demir kol halkası çıktı.

Adı açıklanmayan bu adam, eseri bulduktan sonra yerel bir arkeologla iletişime geçti. Arkeolog kendisine, eseri Öland’ın bağlı olduğu güneydoğudaki Kalmar Eyaleti yönetimine teslim etmesini önerdi. Adam daha sonra bu işlemi tamamladı. Uzmanlar da halkayı, Stockholm’deki İsveç Tarih Müzesi’nde bulunan benzer nesnelerle karşılaştırarak analiz etti.

C biçimli eser oldukça gösterişli bir biçimde süslenmiş. Yapılan açıklamaya göre tüm uzunluğu boyunca kabartma nokta sıraları uzanıyor, uçları ise hayvan başı biçiminde işlenmiş. Kalmar Eyalet Yönetim Kurulu’nda arkeolog olan Karl-Oskar Erlandsson, “Süslemelerden yola çıkarak eseri İsveç’in Viking Çağı’na, yani MS 800 ile 1050 arasında bir döneme tarihlendirebildik” diyor.

(İlgili: Vikingler, Kendilerine Karşı Basılan Sikkeleri Çalıp Takıya Çevirmiş)

Vikingler, MS 9. ile 11. yüzyıllar arasında Avrupa kıyılarını şiddet yoluyla kolonize eden bir İskandinav savaşçı grubuydu. Her sınıftan Viking kadın ve erkekleri kolye, broş ve kol halkası gibi takılar takıyordu. Güçlü erkekler, hem sadakati güvence altına almak hem de zenginliklerini sergilemek için yandaşlarına sıklıkla kol halkası armağan ediyordu. Açıklamaya göre günümüze ulaşan Viking kol halkalarının büyük çoğunluğu gümüş ya da bronzdan yapılmıştı.

Erlandsson, “Bu örneği olağandışı kılan şey ise demirden yapılmış olması” diyor. İsveç Tarih Müzesi’nin koleksiyonundaki 1.000’i aşkın kol halkasından yalnızca üçü demirden.

Bu, Viking Çağı’nda demir takıların nadir olduğu anlamına gelmiyor. Demir, korozyona özellikle açık bir metal olduğu için demir aksesuarları günümüzde bulmak daha zor olabilir. Suyla ve oksijenle temas ettiğinde demir paslanır ve bozulur. Neyse ki bataklık toprakları ve tortuları oksijenden yoksun.

Açıklamaya göre yeni bulunan halkanın bataklıkta gömülü kalması, bu sayede eserin yüzyıllar boyunca korunmasına yardımcı olmuş olabilir.

İsveç yasaları da demir Viking takılarının pek gün yüzüne çıkmamasının bir nedeni olabilir. Erlandsson Viking Herald’a, gümüş veya altından yapılmış eserlerin aksine İsveçlilerin “demirden yapılmış bir nesne bulduklarında yetkilileri arama zorunluluğunun” bulunmadığını söylüyor.

Öland adasının uzun bir antropolojik geçmişi var. Avcı-toplayıcılar buraya ilk kez 6.000 yıldan fazla bir süre önce yerleşti. Bölgede MS 4. yüzyıldan itibaren inşa edilmiş, dairesel ve surlu yerleşimler olan en az 15 Demir Çağı halka kalesi bulunuyor. Öland’da ayrıca birkaç Viking mezarı da tespit edildi.

Demir kol halkasının bataklığa nasıl düştüğüne gelince, Erlandsson halkanın muhtemelen bir mezara ait olmadığını söylüyor. Çünkü Vikingler birini sulak bir alana gömmezdi. Bataklık olması, eserin bir Viking yerleşiminden gelmiş olma ihtimalini de devre dışı bırakıyor.

Erlandsson, “Burası bir sunu bataklığı olabilir. Tanrılara ya da daha yüce güçlere burada sunularda bulunmuş olabilirler. Bu durumda bu sulak alanda başka eserler de bulunabilir” diyor.

Açıklamaya göre, kol halkasını bulan kişi eseri eyalete bağışlamayı seçerse halka koruma altına alınacak ve üzerinde daha kapsamlı incelemeler yapılacak. Bataklığın daha fazla Viking eseri sakladığını ümit eden uzmanlar, kısa süre içinde bölgeyi metal dedektörleriyle taramaya başlayacak.

Smithsonian Magazine. 28 Mart 2025.