İspanya’da Hadrianus Duvarı’nı Betimleyen Kase Bulundu

İspanya’da kırık halde bulunan bronz bir kase, İngiltere’deki Hadrianus Duvarı ve kalelerinin betimlemesini gün yüzüne çıkardı.

Araştırmacılar, bu renkli kabın büyük olasılıkla bir askerin Roma İmparatorluğu’nun sınırlarını savunurken geçirdiği döneme dair bir hatıra olarak üretildiğini söylüyor.

Kase, İngiltere’deki ünlü Roma savunma duvarından yaklaşık 2.000 kilometre uzakta, orta İspanya’daki Berlanga de Duero belediyesinde tesadüfen bulundu. İmparatorluğun 2. yüzyıldaki kuzey sınırını koruyan bu duvar, dönemin en önemli Roma savunma yapılarından biriydi. Yarım küre biçimindeki “Berlanga Kasesi” yaklaşık 11,4 santimetre genişliğinde ve 8,1 santimetre yüksekliğinde. Renkli emaye süslemeler ve dört kaleyi anan Latince bir yazıt içeriyor.

İspanya’daki Mérida Arkeoloji Enstitüsü’nden arkeolog ve çalışmanın ortak yazarı Jesús García Sánchez, “Kase, Roma trullası adı verilen işlevsel bir kabın küçük bir temsili. Bronz ya da kilden yapılmış, su içmek için kullanılan saplı bir kap. Yalnızca metalden değil, aynı zamanda pahalı emayelerden de üretilmiş ve sonradan kişiselleştirilmiş. Kesinlikle seri bir ürün değil” diyor.

(İlgili: Hadrianus Duvarı’nın Ötesinde Roma Askeri Kalesi Keşfedildi)

Çalışmada García Sánchez ve meslektaşları, benzer kaselerin geçmişte de keşfedildiğini fakat Berlanga Kasesi’nin Hadrianus Duvarı’nın doğu yakasındaki kalelere atıfta bulunan tek örnek olduğunu belirtiyor.

Yazıtta adı geçen dört kale şunlar: Cilurnum (bugünkü Chesters), Onno (bugünkü Halton Chesters), Vindobala (bugünkü Rudchester) ve Condercom (bugünkü Benwell). Her kale kasede, kalenin girişini simgeleyen dört kare ve iki yarım ay biçiminde betimleniyor. Şematik kalelerin altında ise kırmızı, yeşil, turkuaz ve lacivert emayelerle işlenmiş iki şerit süsleme yer alıyor.

Kasenin analizi, büyük ölçüde bakır ve kalaydan oluşan bronzdan yapıldığını ve büyük olasılıkla kuzey İngiltere’deki madenlerden elde edilen önemli miktarda kurşun içerdiğini ortaya koydu. Bu bulgular, kasenin MS 124 ile 199 yılları arasında Hadrianus Duvarı yakınlarında yerel bir zanaatkâr tarafından yapıldığını güçlü biçimde düşündürüyor. Ancak kasenin İspanya’ya nasıl ulaştığı hâlâ belirsiz.

Berlanga de Duero’nun Roma döneminde büyük olasılıkla Valeranica adlı antik bir yerleşim olduğu tahmin ediliyor. Bölgede yürütülen arkeolojik kazılarda Roma dönemi çanak çömlek parçaları ve birinci ile dördüncü yüzyıllar arasında kullanılan kırsal bir villaya ait olabilecek duvar kalıntıları gün yüzüne çıkarıldı. Berlanga Kasesi, Valeranica’da yaşayan ve tarihsel kayıtlarda Cohors I Celtiberorum olarak bilinen Hispania kökenli bir Roma yardımcı birliğinde askerlik yapmış biri tarafından edinilmiş olabilir.

“Bu birlik, söz konusu eserin bulunduğu bölgenin tam da kendisi olan Keltiberia’dan gelen askerlerden oluşuyordu” diye yazıyor araştırmacılar ve birliğin “İmparator Traianus döneminde Hadrianus Duvarı yakınlarına konuşlandırıldığını” belirtiyorlar. Askerler Roma ordusundaki görevlerini tamamladıktan sonra pek çoğu ana yurduna döndü ve hizmet yıllarından hatıralar getirdi.

Berlanga Kasesi “bir gazinin eve dönüşünden önce edindiği, imparatorluğun anıtsal kalelerinden birinde geçirdiği dönem ve hizmeti hatırlamak amacıyla satın aldığı bir hediyelik olmuş olabilir” diye yazıyor araştırmacılar. Alternatif olarak kase, seçkin bir hizmetin ya da özellikle cesur bir eylemin ödülü olarak bir askere verilmiş de olabilir.

Her iki durumda da bu hatıranın bir silaha değil, askerlerin yeme içmede her gün kullandığı bir nesneye benzer biçimde şekillendirilmiş olması, gazileri Hadrianus Duvarı boyunca yaşarken deneyimledikleri yoldaşlığı hatırlatmayı amaçladığına işaret ediyor.

Live Science. 28 Nisan 2026.

Makale: De Pablo Martínez, R., De Luis Mariño, S., Garcia Sanchez, J., Montero Ruiz, I., & Aparicio Resco, P. (2026). The Berlanga Cup. New Evidence of Hadrian’s Wall Pans Found in Hispania Citerior (Spain). Britannia, 1–28.