İnuitler 4.500 Yıl Önce Düzenli Olarak Grönland Adalarına Gitmiş

Paleo-İnuitler 4.500 yıl önce uzak Grönland adalarına ulaşmak i̇çin buz gibi denizlere düzenli olarak meydan okumuş.

Grönland kıyılarının açıklarındaki Kitsissut adalarında bulunan arkeolojik kalıntılar, bütün toplulukların tehlikeli Arktik sularını düzenli olarak aştığını ortaya koyuyor.

Yeni bir çalışma, Grönland’ın kuzeybatı kıyısı açıklarındaki Yüksek Arktik’te yer alan uzak adalara Paleo-İnuitlerin yaklaşık 4.500 yıl önce ulaştığını gösteriyor. Araştırma, adalarda tarihöncesi barınaklara dair kanıtları belgeliyor.

Gelişmiş su aracı teknolojisini ve denizcilik becerilerini geliştirmiş olan bu erken Arktik toplulukları, hayati deniz kaynaklarına erişebilmek için adalara defalarca, açık denizde son derece riskli bir yolculuk yapmış.

(İlgili: Oyuncaklar Küçük Buzul Çağında İnuitlere Nasıl Yardım Etti?)

Kitsissut ada grubu (Carey Adaları olarak da bilinir), Grönland’ın en batı noktasını oluşturuyor. Altı küçük adadan meydana gelen Kitsissut, “polinya” denen zengin bir deniz ortamının tam merkezinde yer alıyor. Polinya, deniz buzunun ortasında yarı kalıcı biçimde açık su bulunan bir alan anlamına geliyor. Günümüz İnuitleri, Kitsissut’u deniz kuşu avcılığı ve yumurtalara erişim açısından önemli bir yer olarak tanımlıyordu. Bu da arkeologlardan oluşan bir ekibi, adalarda tarihöncesi etkinlik izleri aramaya yöneltti.

Antiquity dergisinde yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar, üç adada yürüttükleri arkeolojik yüzey araştırmasının sonuçlarını ayrıntılandırdı. İncelemelerinde yaklaşık 300 arkeolojik unsur tespit ettiler. Bunların en yoğun olduğu yer ise Isbjørne Adası’nın ucundaki 15 Paleo-İnuit barınağıydı. Bu barınaklar, insanların Grönland ana karasından Kitsissut’a çok kez zorlu yolculuk yaptığını düşündürüyor.

Barınaklar, ortasında bir ocak bulunan bir çadırın geçmişte var olduğuna işaret eden taş halkalarından tanındı. Arkeologlar, çadır halkalarından birinde bulunan bir hayvan kemiğine dayanarak, yerleşimi yaklaşık 4.000 ila 4.475 yıl öncesine tarihlendirdi.

Çalışmanın baş yazarı arkeolog Matthew Walls, “Bölgesel ölçekte bakıldığında, tek bir yerde bu kadar çok çadır halkası olması gerçekten dikkat çekici; hatta en büyük yoğunlaşmalardan biri” diyor. Walls’a göre bu durum, Kitsissut’un ve polinyanın “geri dönülen bir yer” olduğunu gösteriyor: “Örneğin rota dışına savrulmuş bir ailenin tek seferlik ziyareti değildi.”

Paleo-İnuitlerin Kitsissut’a tam olarak nasıl ulaştığı net değil. Ancak araştırmacılar, Grönland ana karasından Isbjørne Adası’ndaki barınaklara en kısa yolculuğun 53 kilometre olduğunu yazıyor. Açık deniz rotası düzensiz çapraz rüzgârlar, yoğun sis ve güçlü karışım akıntılarıyla belirleniyor. Yani bu olağanüstü riskli bir yolculuktu. Paleo-İnuit topluluklarına özgü, ahşap iskeletli ve deri kaplı bir su aracıyla bu geçişin yaklaşık 12 saat sürmüş olacağı belirtiliyor.

Walls, “Neredeyse kesin olarak çok uzun sürmeyen sıcak mevsimde ziyaret ediyorlardı. Seyahat koşulları da bunun büyük olasılıkla kısa yaz döneminde yapıldığını gösteriyor” diyor.

Paleo-İnuitler muhtemelen Kitsissut’a, yazın binlercesi bir arada yuvalayan kutup deniz kuşu kalın gagalı murre (Uria lomvia) avlamak ve yumurtalarını toplamak için gidiyordu. Walls’a göre arkeologların bulduğu barınak alanları, bu kuşların yuvaladığı uçurumların tam altında yer alıyor ve çadır halkalarının çevresinde çok sayıda murre kemiği bulunuyor.

Walls, “Halka sayısı, küçük bir avcı grubundan ziyade tüm bir topluluğun geçiş yaptığı izlenimini veriyor. Ancak bunu daha fazla kazıyla belki kanıtlayabilir, topluluk yaşamına dair daha iyi bir anlık görüntü elde edebiliriz” diyor.

Araştırmacılar, Paleo-İnuitlerin kayık benzeri araçlarla buz gibi açık su genişliklerini aşarak Kitsissut’a ulaşabilmesinin, denizcilik temelli bir yaşama güçlü bir bağlılığı yansıttığını yazıyor. Aynı zamanda bu durum, denizcilik ve su aracı teknolojisindeki ileri becerilerini de ortaya koyuyor.

Live Science. 9 Şubat 2026.

Makale: Walls, M., Kleist, M., & Knudsen, P. (2026). Voyage to Kitsissut: a new perspective on Early Paleo-Inuit watercraft and maritime lifeways at a High Arctic polynya. Antiquity, 1–17.