İnsanlar Amerika’ya Sanıldığı Kadar Erken Gitmemiş Olabilir

Alaska’da ortaya çıkarılan mamut dişinden yapılmış 14.000 yıllık aletler, Clovis halkının ataları tarafından yapılmış olabilir.

Amerika’nın nasıl ve ne zaman insanlar tarafından iskân edildiği hâlâ belirsizliklerle dolu olsa da, araştırmacılar Orta Alaska’daki bir avcı-toplayıcı alanının bu konuda daha net bir tablo sunabileceğini söylüyor.

Holzman arkeolojik alanı olarak bilinen bu Buzul Çağı kampında, Clovis kültürünün ürettiği örneklere benzeyen mamut dişinden eserler bulundu. Bu benzerlik, Alaska’daki erken yerleşimciler ile kıtaya yayılan ilk kültürlerden biri olan Clovis arasında doğrudan bir bağ olabileceğini düşündürüyor.

Çoğu araştırmacı, Kuzey Amerika’ya ulaşan ilk insanların Sibirya’dan Alaska’ya, donmuş Bering Boğazı’nı yaya geçerek geldiği konusunda hemfikir. Ancak, Alaska’ya vardıklarında sonrasında ne olduğuna dair tartışmalar sürüyor.

Uzun bir süre boyunca, Clovis adlı tarihöncesi grubun Amerika kıtasına giren ilk insanlardan türediği görüşü yaygın kabul gördü. Dahası, araştırmacılar neredeyse oy birliğiyle, Clovis’in yaklaşık 13.500 yıl önce Rocky Dağları boyunca uzanan “buzsuz koridor”u kullanarak Alaska’dan güneye, Great Plains’e indiğini düşünüyordu.

(İlgili: 13.000 Yıl Önce Clovis Halkı Bu Kampa Her Yıl Gelmiş)

Fakat bu senaryo, Kuzey Amerika’da bu tarihten daha önce insan varlığına işaret eden arkeolojik keşiflerle sorgulanmaya başladı. Örneğin, New Mexico’daki White Sands’te bulunan ayak izleri 20.000 yıldan daha eskiye tarihlendirildi. Bu da Clovis’in “ilk Amerikalılar” olmadığına işaret ediyordu. Bu nedenle, kıtaya ilk insan göçünün, buzsuz koridor açılmadan önce Pasifik kıyı hattını izleyen bir güzergah üzerinden gerçekleşmiş olabileceği öne sürüldü.

Ancak yeni çalışmanın yazarları bu görüşe itiraz ediyor ve Clovis insanlarının gerçekten de “ilk Amerikalılar” olduğunu savunuyor. Bu iddiayı desteklemek için, daha eski olduğu ileri sürülen bulgulara dair tartışma ve belirsizliklere dikkat çekiyorlar. Örneğin White Sands ayak izlerinin yaşına ikna olmadıklarını söylüyor; tarihleme yönteminin, eski deniz çayırı (seagrass) tohumlarının içinde hapsolmuş suya ait kuşkulu sinyallere dayandığını belirtiyorlar.

Buna karşın, asıl argümanlarını Holzman alanının bulunduğu Alaska’daki Tanana Vadisi üzerine kuruyorlar. Sahada ele geçirilen çok sayıda mamut dişinden yapılmış alet ve silah, Buzul Çağı Alaskalılarının, Bering Boğazı’nı aşarak gelen ve mamut avcılığında yüksek derecede uzmanlaşmış Sibirya topluluklarının torunları olduğunu gösteriyor.

Yaklaşık 14.000 yıl öncesine tarihlenen bu buluntular arasında, Amerika kıtasında şimdiye dek bilinen en eski mamut dişi çubuklar da yer alıyor. Bu çubukların ne işe yaradığı net değil; fakat araştırmacılar, ABD genelindeki Clovis alanlarında bulunan benzer mamut dişi çubuklarla “boyut, şekil ve ağırlık bakımından iyi örtüştüğünü” vurguluyor. Clovis örneklerinin çoğu yaklaşık 13.000 yıl öncesine tarihleniyor.

Çalışma yazarları, “13,500 yıl sonrasında Orta Kuzey Amerika’daki Clovis dönemi gelenekleri mamut dişi işçiliğiyle ortak bir özellik paylaşıyor” diye yazıyor. “Kanıtlar değerlendirildiğinde, Tanana Vadisi’ndeki erken alanların Clovis geleneğinin ve onların Yerli Amerikalı torunlarının ataları olduğu sonucuna varmak makul görünüyor” diye ekliyorlar.

Bugüne kadar bir Clovis alanında bulunan tek insan iskeleti, Montana’daki Anzick alanından 12.900 yıllık bir bebeğe ait. Bu kalıntılar üzerinde yapılan stabil izotop analizleri, emzirilen çocuğun annesinin mamut eti tükettiğini gösterdi. Çalışma yazarları, bunu da Clovis ile erken Alaska toplulukları arasındaki kültürel bağlantı için ek bir kanıt olarak kullanıyor.

Araştırmacılar, tüm bu kanıtları Pasifik kıyısı boyunca Buzul Çağı’na ait alanların azlığıyla birlikte değerlendirerek, Alaska’dan Great Plains’e doğru ilk güneye göçün 14.000 ila 13.000 yıl önce buzsuz koridor üzerinden gerçekleştiğini ve bu yolculuğu ilk yapanların Clovis’in ataları olduğunu ileri sürüyor.

IFL Science. 30 Ocak 2026.

Makale: Wygal, B. T., Krasinski, K. E., Barber, L., Holmes, C. E., & Crass, B. A. (2026). Stone and mammoth ivory tool production, circulation, and human dispersals in the middle Tanana Valley, Alaska: Implications for the Pleistocene peopling of the Americas. Quaternary International, 755, 110087.