Hominin ve Hominid Arasındaki Fark Nedir?

İnsanlar olarak kendimizi, yeryüzünde yürümüş en gelişmiş ve en sofistike canlılar olarak görmeyi seviyoruz. Ancak gerçek şu ki, maymunlara şaşırtıcı derecede benziyoruz.

Genetik keşifler bizimle maymun akrabalarımız arasındaki evrimsel mesafeyi kısaltmaya devam ettikçe, kendimizi ayırmak için kullandığımız terimler de değişmek zorunda kaldı.

Maymunlar Planı

Bizim aslında sadece süslü kıyafetler giymiş birer maymun olduğumuzu anlamadan önce, insanların yaşam ağacında kendine ait, çok rafine bir dala sahip olduğunu düşünüyorduk. Bu yüzden kendimizi Hominidae familyasına yerleştirdik; şempanze, goril ve orangutan gibi diğer primatları ise Pongidae familyasına koyduk.

Bu anlayışa göre hominid terimi, modern insanları ve Neandertaller, Denisovalılar, Homo erectus gibi Homo soyuna ait tüm soyu tükenmiş türleri kapsıyordu. Ayrıca Australopithecus, Paranthropus ve Ardipithecus gibi daha eski cinsleri de içine alıyordu.

(İlgili: Etiyopya’da 2,6 Milyon Yıllık Australopithecus ve Homo Fosilleri!)

Özetle, şempanzelerle evrimsel olarak ayrıştığımız yaklaşık 7 milyon yıl öncesinden sonra var olmuş tüm insan ataları hominid sayılıyordu. Ancak büyük kuyruksuz maymunlarla ne kadar yakın akraba olduğumuzu keşfettikten sonra, aslında şempanze, goril ve orangutanlarla aynı familyaya ait olduğumuzu kabullenmek zorunda kaldık ve kendimizi tanımlamak için yeni bir terim icat ederek bir adım geri çekildik.

Karşınızda: Hominin

Günümüzde Hominidae familyası, gerçekte akraba olduğumuz gerçeğini yansıtacak şekilde, insanları ve tüm büyük kuyruksuz maymunları birlikte kapsıyor. Dolayısıyla hominid terimi artık sadece bize ayrılmış değil, ormanda yaşayan akrabalarımıza da verilmiş durumda.

Bu yüzden, taksonomik merdivenin daha alt basamaklarına inmeden bizi büyük kuyruksuz maymunlardan ayırmanız mümkün değil. İlk ayrılan orangutan: Ponginae alt familyasına ayrılıyor; insanlar, goriller ve şempanzeler ise Homininae alt familyasında yer alıyor.

Bunu daha da daralttığımızda, goriller ayrılıyor ve Gorillini taksonomi kabilesine yerleştiriliyor; şempanzeler ve insanlar ise Hominini kabilesini oluşturuyor. En sonunda alt kabileye indiğimizde, nihayet kendimizi maymun soyundan “ayırıyoruz”: Hominina alt kabilesinde yalnızca biz varız. Şempanzeler ise Panina alt kabilesine ait.

Bu yeni ve daha doğru sınıflandırmaya göre hominid terimi, tüm büyük kuyruksuz maymunları ve onların soyu tükenmiş atalarını kapsayacak şekilde genişletilmiş durumda. Hominin ise artık, şempanzelerden ayrıldığımız andan bu yana insan soyunu içine alan tek bir alt kabileyi ifade ediyor.

IFL Science. 31 Aralık 2025.