Bu Silindirler, II. Nebukadnezar’ın Zigguratı Onarmasını Anlatıyor

Antik kil silindirler, II. Nebukadnezar’ın Kiş Zigguratı’nı yeniden onardığını belgeleyen ilk temel metni sunuyor.

2013 yılında Irak’tan iki kişi, üzerleri yazıtlı iki kil silindiri Devlet Eski Eserler ve Miras Kurulu’na teslim etti. Irak’ta yayımlanan yazıtların sonraki analizleri ve çevirileri, bunların II. Nebukadnezar’a (MÖ 604 ila 562) ait olduğunu ortaya koydu. Silindirlerin üzerindeki metinler ise antik Kiş kentindeki ziggurat kalıntılarının onarımıyla ilgiliydi.

Bu silindirler, II. Nebukadnezar’ın zigguratı yeniden ayağa kaldırmaya yönelik inşa faaliyetlerini belgeleyen ilk temel metni temsil ediyor. Böylece daha önce yalnızca arkeolojik kazılarda bulunan ve üzerinde damga bulunan tuğlalardan yola çıkılarak çıkarım düzeyinde bilinen bir durumu doğrulamış oluyor.

İki silindir

İki kil silindir, Devlet Eski Eserler ve Miras Kurulu tarafından 2013 Aralık ayında kayda geçirildi. Silindirler, antik Kiş kentine ait bir zigguratın kalıntılarını da içeren Tell Al-Uhaimir höyüğünün yüzeyinde bulunmuştu.

Bunlar, Yeni Babil dönemi ve II. Nebukadnezar dönemi “temel belgesi” örneklerinde sık görülen yaygın üslupta hazırlanmıştı. Silindirlerin içeriği, savaş tanrısı Zababa ile tanrıça İştar’a adanmış zigguratın onarımına ilişkin.

(İlgili: Ay Tanrısı Nanna’nın Gölgesinde: Büyük Ur Zigguratı)

Çalışmanın yazarlarından Dr. Ahmed Ali Jawad, “Zababa savaş tanrısı, eşi İştar savaş ve aşk tanrıçası; antik Mezopotamya’da tanrıların çoğu ve eşleri aynı tapınakta tapınım görüyordu. Ayrıca İştar, Uruk’ta kentin baş tanrıçası olarak tapınım görmüş ve birçok kentte de onun için ibadet edilmişti” diyor.

Ziggurat ve silindirler

Şu ana kadar ziggurat hakkında bildiklerimizin büyük bölümü, Ernst Mackay’in yürüttükleri de dahil olmak üzere arkeolojik kazılara dayanıyordu. Kazı raporlarına göre ziggurat, dört büyük inşa ve onarım evresinden geçti. İlk olarak MÖ 1.756 dolaylarında Kral Hammurabi tarafından Zababa ve İştar onuruna inşa edildi. Ardından oğlu tarafından onarıldı ve en sonunda da adı damgalı tuğlalarla doğrulandığı üzere II. Nebukadnezar tarafından bir kez daha tamir edildi.

Silindirlere göre, kendisini Babil kralı olarak tanıtan II. Nebukadnezar, büyük tapınaklarla ilgilenmesi için tanrılar Marduk ve Nabu tarafından görevlendirilmişti. II. Nebukadnezar devamında, geçmişte bir kral tarafından inşa edilen ve daha önceki bir kral tarafından onarılan ziggurata nasıl yöneldiğini anlatıyor; fakat bu iki kralın adını vermiyor.

Dr. Jawad’a göre bu krallar Samsu-iluna ve Adad-apla-iddina olabilir: “Belki ‘geçmişteki kral’ Samsu-iluna’dır (MÖ 1.749 ila 1.712) ve ‘önceki kral’ Adad-apla-iddina’dır (MÖ 1.064 ila 1.043). Eski kazılar, zigguratın içinde bu krallara ait bir kraliyet yazıtı ortaya çıkardı. Neden isimlerini anmadığı sorusuna yanıt vermek zor. Silindirler arkeologlar tarafından keşfedilmedi, dolayısıyla zigguratın tam olarak neresinde bulunduklarını bilmiyoruz…”

II. Nebukadnezar, zigguratın zamanla bakımsız kaldığını; duvarlarının eğilip büküldüğünü ve yağmurdan zarar gördüğünü açıklamayı sürdürüyor ve şöyle diyor: “…Geçmişte bir kralın inşa ettiği Kiş zigguratı; ama duvarları eğilip bükülmüş, (ve) önceki bir kral (hasarlı duvarları) onarıp yapısını elverişli hale getirmişti; zamanın geçmesiyle o (yeniden) zayıfladı, (duvarları) eğilip büküldü ve yağmur sağanakları tuğla örgüsünü alıp götürdü.”

II. Nebukadnezar, Zababa ve İştar’dan ilham aldığını söyleyerek yapıyı yeniden onardığını belirtiyor: “Zababa ve İştar, efendilerim için onun dış görünüşünü süsledim ve (onu) gündüz ışığı gibi (parlak) kıldım.”

II. Nebukadnezar, metnini şu sözlerle bitiriyor: “Ey Zababa ve İştar, buna bakın ve yüce buyruğunuzla günlerim uzun olsun, çok yaşlı bir yaşa erişeyim, düşmanlarımı yeneyim (ve) rakiplerimi öldüreyim; sizin güçlü silahlarınızla düşmanlarımı biçip (ve) bağlayayım.”

Her iki silindir de metinleri bakımından neredeyse aynı ve II. Nebukadnezar’ın inşa faaliyetlerini ve zigguratı nasıl onardığını belgeleyen bir temel metnin varlığına dair ilk kanıtı sunuyor.

Makale: Jawad, A. A., & Al-Ammari, H. F. (2025). Two Inscribed Cylinders Of Nebuchadnezzar Ii From The Ziggurat Of Kish. Iraq, 1–11.