Bu Mağara, Dünyadaki Son Neandertallerin Evi Olabilir

Arkeologlar 40.000 yıldır mühürlü bir mağara odasını açtı ve dünyanın son Neandertallerinin yaşamına dair i̇zler ortaya çıktı.

Akdeniz kıyısında bir mağara, yaşam, ölüm ve hayatta kalmaya dair büyüleyici bir hikaye anlatıyor. Arkeologlar bu alanı kazdıklarında, Neandertal yaşamının adeta yaşayan bir müzesini ortaya çıkardılar. Onların zengin kültürünü ve gündelik alışkanlıklarını belgeleyen somut buluntularla dolu bir yerdi burası. En ilgi çekici ayrıntılardan biri ise mağara sisteminin, 40.000 yıl kadar mühürlü kalmış gizli bir odayı da barındırmasıydı.

Gorham’s Mağarası kompleksi, İspanya’nın güney ucunda Cebelitarık kıyısında bulunuyor. Dik kireçtaşı kayalıklarına yaslanmış bu sahil labirenti, dört ayrı mağaradan oluşuyor: Gorham’s Mağarası, Vanguard Mağarası, Hyaena Mağarası ve Bennett’s Mağarası.

Kompleks bir zamanlar daha içeride yer alıyordu; fakat binlerce yıl boyunca yükselen deniz seviyeleri, girişini Akdeniz Denizi’nin tam kıyı çizgisine kadar getirdi.

(İlgili: Neandertaller, Bu Mağaraya Boynuzlu Kafatasları Toplamış)

Mağaralar ilk kez 1907’de keşfedildi, ama alanın gerçekten ne kadar zengin olduğu anlaşılana kadar, resmi arkeolojik kazıların odağı haline gelmesi 1980’leri buldu.

İçeride Neandertallere ya da Homo sapiens’e ait hiçbir iskelet kalıntısı hiç bulunmamış olsa da, 100.000 yıla yayılan insan etkinliğine dair çok sayıda kanıt var. Bu zaman aralığı, modern insanların Batı Avrupa’ya yaklaşık 40.000 yıl önce gelişinden daha eski olduğundan, bu izlerin Neandertallere ait olduğunu gösteriyor.

En kritik kanıtlardan bazıları deniz ürünleri biçiminde karşımıza çıkıyor. Yıllar boyunca mağarada kazı yapan araştırmacılar çok miktarda midye kabuğu ile balık, fok ve yunus kemikleri ortaya çıkardı. Bu kalıntıların gelgit ya da dalgalarla doğal yollardan mağaraya taşınmış olması pek mümkün değil; üstelik bazılarının bıçaklar ve diğer kasaplık teknikleriyle işlendiği de açıkça görülüyor.

Zeminlerde, ana kaya üzerine derin biçimde kazınmış birkaç çapraz tarama deseni bulunuyor. Bu izlerin kime ait olduğu konusunda bazı tartışmalar olsa da araştırmacılar, bunların 39.000 yıldan daha eski bir tarihte Neandertaller tarafından yapıldığını öne sürüyor. Peki bu kaba çizikler “sanat eseri” sayılabilir mi? Eğer öyleyse, bu da Neandertallerin yaratıcı ve zeki yönüne dair bir başka örnek olur.

Vanguard Mağarası’ndaki daha yeni bir araştırma, tarihöncesi insanların alet ya da silahlara sap takmak için kullandığı, akışkan ve yapışkan bir madde olan huş katranını üretmek için kullanılan 60.000 yıllık bir ocak buldu. Bu bulgu, mağarada yaşayanların akıllı, becerikli olduğunu ve bilginin kuşaktan kuşağa aktarılmış olabileceğini gösteriyor.

2021’de araştırmacılar komplekste bir başka çarpıcı keşfe daha imza attı. Cebelitarık Ulusal Müzesi’nden arkeologlar, Vanguard Mağarası’nın arka kısmında, tortularla en az 40.000 yıldır kapanmış 13 metre derinliğinde bir oda keşfetti. İlk incelemelerde burada vaşak, sırtlan ve bir akbaba kalıntılarına rastlandı. Bu hayvanların kendi başlarına odaya girip kalmış olması pek olası görünmüyor. Ekip ayrıca büyük bir deniz salyangozu kabuğu da buldu. Suya olan uzaklığı nedeniyle bu kabuğun odaya insan eliyle taşınmış olması gerekiyor.

Neandertallerin Gorham’s Mağarası’nı 33.000 ile 24.000 yıl önce arasına kadar kullanmış olabileceği düşünülüyor. Bu şaşırtıcı derecede “yakın” bir tarih. Genellikle Neandertallerin yaklaşık 40.000 yıl önce yok olduğu kabul ediliyor. Ancak Cebelitarık’taki buluntular, bazı popülasyonların çok daha uzun süre dayanmış olabileceğini düşündürüyor.

Eğer tüm bu varsayımlar doğruysa, bu durum dünyanın en son Neandertallerinden bazılarının Gorham’s Mağarası ve çevresinde yaşadığını gösteriyor.

IFL Science. 11 Ocak 2026.