Arkeologlar, Yapay Zeka ile Tarihöncesi Bir Video Oyunu Yaptı

Arkeologlar, Taş Devri hakkında dinamik ve eğitici bir video oyunu oluşturmak için yapay zeka ve ücretsiz dijital araçlar kullandı.

Araştırmacılara göre, ileri düzey teknik beceriler gerektirmeyen bu yeni teknoloji, kültürel mirasın dijital iletişimini kökten değiştirme potansiyeline sahip.

Tarihçiler ve arkeologlar, geçmişi canlandırmak için sürekli olarak yeni yollar arıyor. Müzelerde ise görsel-işitsel ve dijital çözümler, uzun zamandır kültürel mirasın sunumunun bir parçası.

Ancak bugüne kadar, geçmişe dair sürükleyici dijital içerikler geliştirmek hem çok pahalı, hem de uzmanlaşmış iş gücü gerektiriyordu. Aynı zamanda, gerektiğinde içeriği güncellemek de oldukça zordu.

Bu nedenle, tarihöncesi ya da tarih temelli video oyunları yapma konusunda şimdiye dek yalnızca büyük ticari oyun geliştiricileri başarılı olabildi. Assassin’s Creed ve Civilization popüler örnekler, ama tarihsel doğruluğa her zaman yüksek öncelik vermeyebiliyorlar.

(İlgili: Dijital Harita, Roma’nın Yol Ağını, 100.000 Kilometre Artırıyor)

Ancak Kopenhag Üniversitesi’nden arkeologlar, yeni bir araştırma makalesinde; yapay zekayı, ücretsiz araç Unreal Engine’i ve YouTube’daki eğitim videolarını kullanarak kısa sürede ve çok az parayla eğitici, dinamik bir 3B bilgisayar oyunu üretebildiklerini gösteriyor. Bulgular Advances in Archaeological Practice dergisinde yayımlandı.

Arkeolog Mikkel Nørtoft, “Herkesin erişimine açık hale gelen bu ücretsiz araçların, dijital kültürel miras iletişimini devrim niteliğinde dönüştürme potansiyeline sahip olduğuna inanıyoruz. Oyunumuza ilişkin araştırma makalesiyle de, büyük kaynaklar harcamadan dijital hikaye anlatıcılığına nasıl başlanabileceğinin ‘tarifini’ diğer uzmanlarla paylaşıyoruz” diyor.

Taş Devri’nden Bir Kadınla Kısa Bir Sohbet

Araştırmacıların geliştirdiği 3B oyun, Kuzey Avrupa’daki Neolitik döneme odaklanan Deep Histories of Migration araştırma projesine dayanıyor. Oyun, arkeologların Funen adasındaki Lindeskov Hestehave’da bulunan, iyi korunmuş iki uzun dolmen’e ait kendi video kayıtlarını merkeze alıyor.

Nørtoft, “Oyunun amacı, dramatize edilmiş bir evrende, Neolitik Çağ ve o dönemde inşa edilen mezar anıtları hakkında daha fazla şey öğrenmek. Bunu alanı keşfederek ve arka plan hikayelerini bizim oluşturduğumuz, yapay zeka tarafından yönlendirilen bir arkeolog ve bir Taş Devri kadını karakterleriyle konuşarak yapıyorsunuz” diye açıklıyor.

“Başka bir deyişle, ayrıntılı senaryolar yazmak zorunda kalmadık; çünkü karakterler üretken yapay zeka kullanarak konuşuyor ve bu sayede bizim verdiğimiz yönlendirmeler ve bizim derlediğimiz arkeolojik bilgi bankalarına dayanarak, isterlerse birkaç farklı dilde kendilerini ifade edebiliyorlar.”

Bu durum, araştırmacıların yeni bilgiler edindikçe arka plan hikayelerini sürekli değiştirebileceği anlamına da geliyor. Böylece iletişimin her zaman sağlam bir akademik zeminde kalması sağlanırken, aynı zamanda oyunculara anlık ve doğal bir deneyim sunulabiliyor.

Nørtoft, “Oyunumuz öncelikle, yeni başlayanların teknik olarak neler yapabileceğine dair bir örnek. Bu yüzden müzelerin ve ilgilenen diğer tarafların, kendi uzman bilgilerini kullanarak kendi senaryolarını kurmalarını öneriyoruz. Biraz yardımla, çoğu insan birkaç gün içinde karakterler içeren basit bir senaryo oluşturmayı öğrenebilir ve bu tür bir yaygınlaştırma biçimiyle denemeler yapmaya başlayabilir” diyor.

Nørtoft ve çalışma arkadaşlarına göre, bilgisayar oyunu üretme girişimleri, arkeologların ve tarihçilerin artık pahalı ticari geliştiricilere bağımlı olmak zorunda olmadığını gösteriyor. Artık kendi alanlarının iletişimini daha fazla kontrol edebilir ve tarihöncesinin araştırma temelli, dijital bir versiyonunu kendileri üretebilirler.

University of Copenhagen. 18 Aralık 2025.

Makale: Nørtoft, M., Hofmann, D., & Iversen, R. (2025). Gamifying the Past: Embodied LLMs in DIY Archaeological Video Games. Advances in Archaeological Practice, 1–17.