Antik Mısırlılar, Çizim Hatalarını Böyle Düzeltiyormuş

3.300 yıllık bir papirüsün incelenmesi, antik Mısırlı zanaatçıların sanatsal hataları düzeltmek için beyaz bir sıvı kullandığını gösteriyor.

İngiltere’deki Cambridge Fitzwilliam Müzesi’nin küratörleri, kurumun “Antik Mısır’da Yapıldı (Made in Ancient Egypt)” sergisi için papirüsleri hazırlarken, birinde bir çakalın dış hatlarının hayvanı daha ince göstermek amacıyla kalın beyaz bir sıvıyla değiştirildiğini fark etti.

Değişiklik, MÖ 13. yüzyılın başlarında yaşamış Ramose adlı kıdemli bir kraliyet yazıcısı için hazırlanmış bir Ölüler Kitabı kopyasında bulundu. Ölüler Kitabı, ölülerin öbür dünyada yolunu bulmasına yardımcı olduğuna inanılan büyü derlemesiydi. Söz konusu sahne, Ramose’un ellerini çakal başlı bir tanrının (büyük olasılıkla antik Mısır’ın savaş ve avcılık tanrısı Wepwawet) vücuduna koymasını betimliyordu.

(İlgili: X-Işını, Antik Mısır Resminde Hata Yapıldığını Gösterdi)

Serginin küratörü Helen Strudwick, “Sanki birisi çakalın orijinal boyama biçimini görüp ‘çok şişman; daha ince yap’ demiş gibi.” Sanatçı da tam olarak böyle yaptı: çakalın siyah gövdesinin her iki yanına ve arka bacaklarının üst yarısına kalın beyaz çizgiler uyguladı.

Kızılötesi fotoğraflar beyaz çizgilerin çakalın figürünün üzerine biçimini değiştirmek amacıyla boyandığını göstermenin yanı sıra araştırmacılar, beyaz boyanın bileşimini belirlemek için üç boyutlu dijital mikroskop kullandı. Antik düzeltme sıvısının her ikisi de beyaz karbonat olan kalsit ve huntit karışımından oluştuğunu buldular. Bu bileşim, Ramose’un dalgalanan cüppelerini betimlemek için kullanılan ve yalnızca huntit içeren boyadan farklıydı.

İlginç bir şekilde araştırmacılar mikroskop altında, düzeltmenin papirüsle daha iyi uyum sağlaması için büyük olasılıkla uygulanan sarı boya lekeleri de fark etti. Papirüs, o dönemde bugünkünden çok daha soluk bir renge sahipti.

Strudwick daha önce de British Museum ve Kahire’deki Mısır Müzesi’nde bulunan papirüslerde antik Mısırlı zanaatçıların düzeltme sıvısı kullandığına dair örnekler bulmuştu. Strudwick, “Bunları küratörlere gösterdiğimde şaşırıp kalıyorlar” diyor. “İlk bakışta fark edemeyeceğiniz türden bir şey.”

Ramose’un Ölüler Kitabı, 1922’de arkeolog William Flinders Petrie tarafından Orta Mısır’daki Sedment’te bir mezarda keşfedildi ve kısa süre sonra Fitzwilliam Müzesi koleksiyonuna girdi. Bir zamanlar 18 metreyi aştığı tahmin edilen papirüsün yüzlerce parçası, 2000’li yılların başında uzman bir konservatör tarafından titizlikle onarılıp birleştirildi. Bu, Antik Mısır’dan günümüze ulaşan en güzel Ölüler Kitabı örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

Bu bulgu, Krallar Vadisi’ndeki önemli mezarları inşa eden ve süsleyen son derece yetenekli işçilere odaklanan “Antik Mısır’da Yapıldı” sergisi hazırlanırken araştırmacıların elde ettiği en son sıra dışı keşif. Daha önce Temmuz ayında Fitzwilliam, yiyecek sunuları için kullanılan bir kil model olan “ruh evi” üzerinde 4.000 yıllık bir el izinin keşfedildiğini duyurmuştu.

ArtNet News. 9 Mart 2026.