Anakondalar 12 Milyon Yıldan Uzun Süredir Dev Boyutlarda

Fosil kayıtlarına göre, bu dev tropikal yılanlar, Miyosen döneminden bu yana 12,4 milyon yıldır boyutlarını koruyor.

Cambridge Üniversitesi liderliğindeki bir ekip, Güney Amerika’dan çıkarılan dev anakonda fosillerini analiz ederek, bu tropikal yılanların maksimum boyutlarına 12,4 milyon yıl önce ulaştığını ve o zamandan beri dev boyutlarda kaldığını belirledi.

12,4 ila 5,3 milyon yıl önce, yani Orta ila Üst Miyosen olarak bilinen dönemde yaşayan birçok hayvan türü, daha sıcak küresel sıcaklıklar, geniş sulak alanlar ve bol yiyecek kaynakları nedeniyle modern akrabalarından çok daha büyüktü.

Tıpkı 12 metrelik kayman (Güney Amerika timsahı, Purussaurus) ve 3,2 metrelik dev tatlı su kaplumbağası (Stupendemys) gibi diğer Miyosen dönemi devlerinin nesli tükenmiş olsa da, anakondalar (Eunectes) bu eğilime karşı gelerek dev bir tür olarak hayatta kalmayı başardı.

(İlgili: Hindistan’da Bilinen En Büyük Yılanın Fosili Bulundu)

Anakondalar, günümüzde dahi dünyada yaşayan en büyük yılanlar arasında. Genellikle dört ila beş metre uzunluğunda olan bu canlılar, nadir durumlarda yedi metreye kadar ulaşabiliyorlar.

Fosil kanıtları ve modern kıyaslamalar

Ekip, Güney Amerika’da, Venezuela’daki Falcón Eyaleti’nde keşfedilen ve en az 32 yılanı temsil eden 183 adet fosilleşmiş anakonda omurga kemiğini ölçtü.

Bu ölçümleri Güney Amerika’daki diğer bölgelerden elde edilen fosil verileriyle birleştiren araştırmacılar, erken anakondaların yaklaşık dört ila beş metre uzunluğunda olduğunu hesaplayabildiler. Bu sonuç, günümüzde var olan anakondaların boyutuyla eşleşiyor.

Journal of Vertebrate Paleontology dergisinde yayımlanan araştırmanın baş yazarı, Cambridge Üniversitesi Zooloji Bölümü’nden doktora öğrencisi ve Gates Cambridge bursiyeri olan Andrés Alfonso-Rojas’a göre, “Dev timsahlar ve dev kaplumbağalar gibi diğer türler, muhtemelen küresel sıcaklıkların düşmesi ve yaşam alanlarının küçülmesi nedeniyle Miyosen döneminden bu yana yok oldu, ancak son derece dirençli olan dev anakondalar hayatta kaldı.”

Ekip, fosilleri ölçerek, anakondaların tropikal Güney Amerika’da yaklaşık 12,4 milyon yıl önce ortaya çıktıktan kısa bir süre sonra büyük vücut boyutuna evrildiğini ve bu boyutlarının o zamandan beri değişmediğini buldu.

Alfonso-Rojas, hesaplamalarını “atalara ait durumu yeniden yapılandırma” adı verilen ikinci bir yöntem kullanarak tekrar kontrol etti. Bu yöntemde, ağaç boaları ve gökkuşağı boaları da dahil olmak üzere yaşayan ilgili yılan türlerinin soy ağacını kullanarak dev anakondaların tahmini vücut uzunluğunu yeniden yapılandırdı. Bu da anakondaların Miyosen döneminde ilk ortaya çıktıklarında ortalama vücut uzunluklarının dört ila beş metre olduğunu doğruladı.

Anakondaların yaşam alanı ve evrimsel tarihi

Anakondalar, bataklıklarda, sulak alanlarda ve Amazon gibi büyük nehirlerde yaşar. Miyosen döneminde, Güney Amerika’nın kuzeyinin tamamı bugünkü Amazon bölgesine benziyordu ve anakondalar bugünkünden çok daha yaygındı. Ancak günümüzdeki anakondaların devasa boyutlarını korumasına olanak tanıyacak kadar uygun yaşam alanı ile kapibara ve balık gibi yeterli yiyecek kaynakları hala mevcut.

Daha önce, yılanların sıcaklığa özellikle duyarlı olması nedeniyle, küresel sıcaklıkların daha yüksek olduğu geçmişte anakondaların daha da büyük olması gerektiği düşünülüyordu.

Alfonso-Rojas, bu beklentinin aksine bir durumla karşılaştıklarını belirtiyor: “Bu şaşırtıcı bir sonuç, çünkü antik anakondaların yedi veya sekiz metre uzunluğunda olmasını bekliyorduk. Ancak küresel sıcaklıkların daha yüksek olduğu Miyosen döneminden, bu kadar büyük bir yılan olduğuna dair herhangi bir kanıtımız yok.”

Bu çalışmadan önce, fosil kanıtlarının yetersizliği nedeniyle anakondaların ne zaman bu kadar büyük hale geldiği net değildi. Bu yılanların omurgalarında 300’den fazla omur bulunabilir ve fosilleşmiş bireysel omurların boyut ölçümleri, bir yılanın ne kadar uzun olduğuna dair güvenilir bir gösterge sağlayabilir.

Cambridge Üniversitesi. 1 Aralık 2025.

Makale: Alfonso-Rojas, A. F., Carrillo-Briceño, J. D., Sánchez, R., Sánchez-Villagra, M. R., & Head, J. J. (2025). An early origin of gigantism in anacondas (Serpentes: Eunectes) revealed by the fossil record. Journal of Vertebrate Paleontology.