Köpeğiyle Ormanda Yürüyen Adam 3.400 Yıllık Balta Keşfetti

Bir adam ve köpeği, İngiltere’nin ormanlarından birinde yürüyüş yaparken tesadüfen 3.400 yıllık bir balta başı keşfetti.

Araştırmacılar, baltanın MÖ 1.400 ile 1.275 yılları arasına, yani insanların metalle çalışmaya başladığı Tunç Çağı’na ait olduğuna inanıyor.

John Smith ve köpeği ormanda yürüyüşe çıkmıştı. Köpek sıradan alışkanlıkları olan sopa ve sincap kovalamayla uğraşıyordu. Ancak yürüyüş sona ermeden ikili çok daha ilginç bir şey buldu: büyük olasılıkla 3.400 yıl öncesine ait bir balta başı.

Smith, aleti Dean Ormanı’nda yürürken fark ettiğini aktarıyor: “Köpeğim koşup bir yerde eşinmeye başladı. Onu almaya gittim ve köklere bakarken balta başını gördüm. Güzel yeşil rengiyle pırıl pırıl parlıyordu. Deliklerden birine sıkışmıştı, çektim ve işte oradaydı.”

(İlgili: Norveç’te Tesadüfen Binlerce Viking Sikkesi Keşfedildi)

Smith buluntuyu Forestry England’a teslim etti. Kurum, tanımlama ve koruma çalışmaları için Cotswold Arkeoloji’den destek aldı. Balta başı şu an belgeleme ve koruma amacıyla Dean Miras Merkezi’nde bulunuyor.

Konservatörler, baltanın MÖ 1.400 ile 1.275 yılları arasına tarihlendiğine inanıyor. Çünkü bu, bronzdan, yani bakır ve kalay karışımından yapılmış ve bu döneme özgü bir palstave balta türüydü.

Forestry England korucusu Leoni Dawson, balta başının Tunç Çağı yaşamı ve aletleri hakkında değerli bir perspektif sunabileceğini söylüyor.

“Bu tür aletlerin binlerce yıl boyunca ayaklarımızın altında gizli kalarak günümüze ulaşmış olması inanılmaz” diyor Dawson. “Bu tür keşifler, bu ortamlarda bizden çok önce yaşayıp çalışan insanlarla bağ kurmamıza yardımcı oluyor.”

Tunç Çağı, MÖ 2.300 ile 800 yılları arasını kapsıyor ve İngiltere’de yaklaşık MÖ 2.200’de alet yapımında bronzun kullanılmaya başlanmasıyla belirginleşiyor. Palstave türü baltalar bu döneme özgü; balta başında metal parçanın ahşap bir sapa bağlanması için ip geçirmeye yarayan bir halka bulunuyor. Bunlar, daha önceki basit taş kalıplardan çok daha gelişmiş olan iki parçalı kalıplara erimiş metal dökülerek üretiliyorlardı.

Tunç Çağı insanları baltaları hayvan kesmek ve ahşap işlemek gibi görevlerde ve statü sembolü olarak kullanıyordu. Bazı gömütlerde baltalar değerli mezar eşyası olarak karşımıza çıkıyor.

Palstave türü baltanın bulunduğu güneybatı İngiltere’deki Dean Ormanı, Taş Devri’nden bu yana insan yerleşimine sahne oluyor. Bölge, İngiltere’nin MS 1.600’den bu yana kesintisiz orman olma niteliğini koruduğu için bu şekilde tanımlanan antik ormanlarından biri.

Tunç Çağı’na gelindiğinde bölgedeki insanlar tarım ve konut alanı açmak, ayrıca ritüeller için anıtlar inşa etmek amacıyla ağaç kesmeye başladı. 2019’da ormanda MÖ 2.500 ile 1.500 arasına tarihlenen bir cairn bulundu. Küçük dikili taşlardan oluşan ve yaklaşık 24 metre çapındaki yuvarlak toprak seti dikkat çekiyor.

“Bu yapıların tam olarak ne için kullanıldığını kimse bilmiyor. Bir kısmı gömütlerle ilişkili olarak bulundu ve bu tür yerlerde genellikle kömür kalıntıları izlerine rastlanıyor. Bu durum, ateş içeren ritüellere işaret ediyor” diyor arkeolog Jon Hoyle.

Yeni balta başı keşfinin bulunduğu yer, eserin kendisi kadar önem taşıyor olabilir. Nitekim 2024’te iki Tunç Çağı baltasını anonim olarak müzeye gönderen kişinin yarattığı tartışmada İrlanda Ulusal Müzesi’nin İrlanda antikiteleri yardımcı sorumlusu Matt Seaver de benzer bir noktaya değinmişti.

“Tek başına bir nesne bir anlamda değerlidir; fakat bağlamındaki bir nesne bize bu nesnelerin nerede ve neden kullanıldığına dair bir şeyler anlatır” diyor Seaver. “Bu nesnelere anlam katan şey, manzarada yerleştirildikleri yerler.”

Smithsonian Magazine. 30 Nisan 2026.