Bu Minik Yırtıcı Dinozor Bir Tavuktan Daha Hafifti

95 milyon yıllık Alnashetri cerropoliciensis fosili, Arjantin’in kuzey Patagonya bölgesindeki La Buitrera bölgesinde bulundu.

Alvarezsaurların karınca ve termitlerle beslenmeleri nedeniyle daha küçük bir yapıya evrimleştiği düşünülüyordu, ancak Arjantin’de bulunan yeni bir fosil bu teoriyi şüpheye düşürüyor.

Araştırmacı Peter Makovicky ve meslektaşı Sebastian Apesteguía, gizemli bir tarihöncesi hayvan grubuna ait “eksik halka”yı sağlayan 90 milyon yıllık bir fosil tanımladı. Nature dergisinde yayımlanan çalışma, Alnashetri cerropoliciensis’e ait tam bir iskeletin keşfini ayrıntılarıyla anlatıyor.

Alnashetri, kuş benzeri dinozorlar olan alvarezsaur grubuna ait. Bu grup, küçücük dişleri ve tek bir büyük başparmak pençesiyle sonlanan kısa, küt kollarıyla tanınıyor. Onlarca yıl boyunca gizemlerini korudular; çünkü iyi korunmuş fosillerin çoğu Asya’da bulunurken, Güney Amerika kayıtları parçalıydı ve yorumlanmaları zordu.

(İlgili: Yeni Ördek Gagalı Dev Dinozor Türü Tanımlandı)

2014 yılında Alnashetri’nin neredeyse eksiksiz fosili, Arjantin Patagonyası’nın kuzeyinde, Kretase dönemine ait olağanüstü fosilleriyle dünya çapında tanınan bir alanda keşfedildi. Tür aslında birkaç yıl önce parçalı kalıntılara dayanılarak adlandırılmıştı, ancak bu daha yeni ve daha eksiksiz örnek, ekibin sonunda grubun tuhaf anatomisini ayrıntılı biçimde haritalamasına olanak sağladı. Ekip, küçük kemiklere zarar vermemek için son on yılı fosilleri dikkatle hazırlayıp bir araya getirerek geçirdi.

Makalenin başyazarı Peter Makovicky, “Yorumlanması zor parçalı iskeletlerden, neredeyse eksiksiz ve eklemli bir hayvana geçmek, paleontolojik bir Rosetta Taşı bulmak gibi. Artık elimizde, daha dağınık buluntuları doğru biçimde tanımlamamıza ve anatomi ile vücut boyutundaki evrimsel geçişleri haritalamamıza imkân veren bir referans noktası var” diyor.

Neredeyse bütün olan bu iskeletin keşfi, bu soy hattının nasıl evrimleştiğine, küçüldüğüne ve dünya boyunca nasıl yayıldığına dair yeni bir anlayışın kapısını açıyor.

Daha geç dönemdeki akrabalarının aksine, Alnashetri’nin uzun kolları ve daha büyük dişleri vardı. Bu, bazı alvarezsaur’ların, karınca yemeye uyum sağladığı düşünülen bu özelleşmiş özellikleri geliştirmeden çok önce küçülerek minik hale geldiğini kanıtlıyor.

Kemiklerin mikroskobik analizi, hayvanın gerçekten de en az dört yaşında bir yetişkin olduğunu doğruladı. Bu hayvanlar yalnızca kuş olmayan en küçük dinozorlar arasında yer almakla kalmıyor, aynı zamanda hiçbir zaman daha da büyümüyorlardı. En büyük türler bile ortalama bir insan boyutundaydı. Bu da dinozorlar için oldukça küçüktü. Alnashetri’nin kendisi ise bir kilogramdan daha hafifti; bu da onu Güney Amerika’dan bilinen en küçük dinozorlardan biri yapıyor.

Ekibin, Kuzey Amerika ve Avrupa’daki müze koleksiyonlarında daha önce bulunmuş alvarezsaur fosillerini tanımlamasıyla, bu hayvanların kıtalar hâlâ süperkıta Pangea şeklinde birleşikken, beklenenden çok daha erken ortaya çıktığı kanıtlandı. Dağılımları, okyanuslar aşırı olasılık dışı yolculuklardan değil, Dünya kara kütlelerinin parçalanmasından kaynaklanıyordu.

İyi korunmuş fosil, ilkel yılanlar ve küçük kılıç dişli memeliler de dahil olmak üzere bilimsel açıdan kritik başka hayvanların da bulunduğu La Buitrera fosil alanından çıkarıldı.

Apesteguía, “20 yılı aşkın çalışmanın ardından La Buitrera fosil alanı, Güney Amerika’daki başka hiçbir alanın sunmadığı kadar eşsiz bir biçimde küçük dinozorlar ve diğer omurgalılar hakkında bize içgörü sağladı” diyor.

Bilim insanları, Alnashetri’yi buldukları aynı alandan yeni fosiller keşfetmeye ve incelemeye devam ettikleri için çalışmaları henüz bitmiş değil.

Makovicky, “Alvarezsaurid hikâyesinin bir sonraki bölümünü orada zaten bulduk ve şu anda laboratuvarda hazırlanıyor” diye ekliyor.

University of Minnesota. 25 Şubat 2026.

Makale: Makovicky, P.J., Mitchell, J.S., Meso, J.G. et al. (2026). Argentine fossil rewrites evolutionary history of a baffling dinosaur clade. Nature.