İngiltere’deki 1.300 Yıllık İskeletlerin Ebeveynleri Afrika Kökenliydi

DNA analizlerine göre İngiltere’de bulunan 1.300 yıllık iskeletlerin büyük ebeveynleri Sahra Altı Afrika kökenliydi.

Yeni bir DNA analizi, Erken Orta Çağ döneminde İngiltere’de yaşamış iki kişinin büyük olasılıkla büyükannelerinden ya da büyükbabalarından gelen Sahra Altı Afrika kökenine sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Lancashire Üniversitesi’nden arkeolog olan çalışmanın ortak yazarı Duncan Sayer, “DNA, hem insanların hem de maddi kültürün bağlantılı olduğunu gösteriyor ve bu bağlantı Batı Afrika’ya kadar uzanıyor” diyor.

Arkeologlar, Kent’teki Updown mezarlığında bir ergen kıza ait mezarı ve Dorset’teki Worth Matravers mezarlığında genç bir erkeğe ait mezarı keşfetti. Güney Britanya’da bulunan her iki mezarlık da 7. yüzyıla tarihlendirildi. Bu dönem, Roma İmparatorluğu’nun çöküşünün ardından Anglo-Sakson toplulukların adada yaşadığı zamana karşılık geliyor.

Araştırmacıların bildirdiğine göre, Updown’da gömülü beş kişi ile Worth Matravers’ta gömülü 18 kişinin DNA analizleri, bu bireylerin çoğunun Kuzey Avrupa ya da Britanya’nın batısı ve İrlanda kökenli atalara sahip olduğunu gösteriyordu. Ancak Updown’da 47 numaralı mezara gömülen kızın DNA’sı dizilendiğinde, onun atalarının tamamen farklı bir kıtadan geldiği anlaşıldı.

(İlgili: Yunanistan’da Tunç Çağı’ndan Beri İzole Olan Bir Topluluk Bulundu)

Araştırmacılar, Antiquity dergisinde yayımlanan iki çalışmada, Updown’daki kız ile Worth Matravers’taki genç erkeğin sıra dışı genetik arka planlarını ayrıntılandırdı.

Gençlerin anneden çocuğa aktarılan mitokondriyal DNA’sının analizi, ikisinin de annelerinin büyük olasılıkla Kuzey Avrupa kökenli olduğunu ortaya koydu. Ancak biyolojik cinsiyeti kodlamayan kromozomlardan gelen otozomal DNA’ları, açık biçimde Avrupa dışı köken sinyalleri taşıyordu.

Sayer ve meslektaşları, çalışmada “Her iki birey de genetik ve coğrafi olarak karışık bir soya sahip” diyor. Ayrıca her ikisinde de Sahra altı Afrika’ya özgü olduğu değerlendirilen soy oranı yaklaşık yüzde 20 ila 40 arasında tahmin edildi. Ekip, Updown’daki kızın DNA’sının günümüzdeki Yoruba, Mende, Mandenka ve Esan topluluklarının DNA’sıyla yakınlık gösterdiğini buldu.

Araştırmacılar, istatistiksel bir modele dayanarak, her iki kişinin de Afrika kökenli bir büyük ebeveyne sahip olduğunu; bunun da muhtemelen 6. yüzyılın ortası ile 7. yüzyılın başı arasında Sahra altı Afrika’dan ayrılan benzer gruplardan biriyle ilişkili olabileceğini öne sürüyor.

Yazarlar, bu kişilerin kendi topluluklarıyla birlikte gömülmüş olmasının, akranları tarafından değer gördüklerini düşündürdüğünü belirtiyor.

Updown’daki kız; bir bıçak, bir kaşık, sol kalçasının yakınında kemikten bir tarak ve ayak ucunda Frank Galya’sından süslü bir kap ile gömülmüştü. DNA analizi ayrıca, aynı mezarlıkta biyolojik akrabalarının da bulunduğunu gösterdi. Worth Matravers’taki genç erkek ise, biyolojik olarak akraba olmadığı daha yaşlı bir erkekle birlikte ikili mezara gömülmüştü.

Çalışmalara dahil olmayan McMaster University’dan biyoarkeolog Tracy Prowse, araştırmacıların “Afrika’nın bazı bölgeleriyle kuzey ülkeleri arasındaki ticarete dair tarihsel kanıtları tartışma konusunda iyi bir iş çıkardığını” söylüyor.

Prowse, Roma İmparatorluğu dönemine kadar uzanan ve York’ta bulunan, Kuzey Afrika kökenli olabileceği düşünülen “Fildişi Bilezikli Kadın” da dahil olmak üzere daha önce yapılan çeşitli keşifler göz önünde bulundurulduğunda, “Updown ve Worth Matravers’ta 7. yüzyıl Britanyası’nda bu bireylerin bulunması çok da şaşırtıcı değil” diyor.

Ancak Sayer, Roma döneminde Afrika kökenli olduğu anlaşılan kişiler ile güney Britanya’da bulunan 7. yüzyıl bireyleri arasında bir süreklilik olduğunu düşünmüyor. Cermen Vandallar MS 455’te Roma’yı yağmaladıktan sonra Kuzey Afrika’da bir krallık kurmuştu, fakat Bizans İmparatorluğu onları MS 534’te ele geçirdi.

Sayer, “Roma döneminin sonunda Kuzey Afrika Vandallar tarafından ele geçirildi. Burada önemli görünen olay, 6. yüzyılın ortasında, yaklaşık 533 ile 535 arasındaki yeniden işgal süreci” diyor.

Araştırmacılar, çalışmada Afrika kökeni gösteren DNA verilerinin “beklenmedik ama arkeolojik ve tarihsel kanıtlarla uyumlu” olduğunu; bunun da Britanya’daki erken Orta Çağ dönemine yeni bir ışık tuttuğunu belirtiyor.

Live Science. 13 Ağustos 2025.

Makale 1: Sayer, D., Gretzinger, J., Hines, J., McCormick, M., Warburton, K., Sebo, E., … Schiffels, S. (2025). West African ancestry in seventh-century England: two individuals from Kent and Dorset. Antiquity, 99(407), 1341–1355.

Makale 2: B. Foody, M. G., Dulias, K., Justeau, P., Ditchfield, P. W., Ladle, L., Gretzinger, J., … Edwards, C. J. (2025). Ancient genomes reveal cosmopolitan ancestry and maternal kinship patterns at post-Roman Worth Matravers, Dorset. Antiquity, 99(407), 1356–1371.