7 Milyon Yıllık Primat, İki Ayak Üstünde Yürüyen İlk Hominin Olabilir

7 milyon yıllık bir fosilin yeni analizlerine göre, iki ayak üzerinde yürümek, insan soyunda çok daha erken ortaya çıkmış olabilir.

Birkaç on yıl önce antropologlar, 7 milyon yıldan daha uzun süre önce Sahra bölgesinde dolaşmış, maymun benzeri esrarengiz bir fosil ortaya çıkardı. Bu fosil, mevcut anlayışlarına basit bir şekilde uymuyordu, ama açıkça önemliydi. Şimdi ise yeni bir çalışma, bu türün iki ayak üzerinde yürüdüğüne dair daha fazla kanıt sunarak, onun “insan” ailesinin bilinen en eski üyesi olabileceğini öne sürüyor.

Söz konusu tür, kalıntıları 2000’lerin başında Çad’ın kuzeyindeki Djurab Çölü’nde keşfedilen Sahelanthropus tchadensis.

Gün yüzüne çıkarıldığı andan itibaren fosil, kimliği ve evrimsel soy ağacındaki yeri konusunda hararetli tartışmalara yol açtı. Goril ya da şempanzelerin eski bir atası mıydı? Yoksa daha da kışkırtıcı biçimde, Neandertaller, Homo erectus ve benzeri soyu tükenmiş insan türleriyle birlikte bizim de üzerinde yer aldığımız; tüm yakın atalarımızı kapsayan dal olan homininlerle doğrudan ilişkili olabilir miydi?

(İlgili: Sahelanthropus Tchadensis’in Hominin Olmadığı Anlaşıldı)

Yeni makalede araştırmacılar, gelişmiş 3B görüntüleme ve diğer modern teknikler kullanarak örneğe ait kemikleri yeniden analiz etti. Ardından kemiklerin biçim ve yapısını, “Lucy” gibi ünlü fosiller de dahil olmak üzere, yaşayan ve fosil türlerin aynı kemikleriyle karşılaştırdılar.

Çalışma, uyluk kemiği üzerinde yer alan belirgin bir femoral tüberkül saptadı. Bu yapı, iliofemoral bağın (ligamentin) tutunma noktasıdır. İlîofemoral bağ, insan vücudundaki en büyük ve en güçlü bağdır; kalçaları sabit tutmak ve yürüyüş hareketine yardımcı olmak için kullanılır.

Araştırmacılara göre bu bulgu, Sahelanthropus’un iki ayak üzerinde hareket (bipedal lokomosyon) kapasitesine sahip olduğunu güçlü biçimde düşündürüyor.

Araştırmayı yöneten, New York Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nde doçent olan Scott Williams, “Sahelanthropus tchadensis, temelde iki ayaklı bir maymundu; şempanze büyüklüğünde bir beyne sahipti ve muhtemelen zamanının önemli bir bölümünü ağaçlarda, besin arayarak ve güvenli bir yer arayarak geçiriyordu” diyor.

“Yüzeysel görünümüne rağmen Sahelanthropus, yerde iki ayaklı duruş ve hareketi kullanmaya uyum sağlamıştı.”

Daha önceki bazı çalışmalar da Sahelanthropus’un dik yürüdüğünü savunurken, başka araştırmalar onun daha çok eklemleri üzerinde yürüyen, dört ayaklı bir maymun gibi hareket ettiğini ileri sürmüştü. Bu son araştırma, bu türün önce düşünülenden daha “insansı” ve iki ayaklı olabileceği fikrine daha fazla ağırlık kazandırıyor.

Sahelanthropus’un bacaklarının boyu görece kısa ve şempanzelere daha benzer olsa da, oranlar daha çok hominin benzeri görünüyordu. En önemlisi, diğer erken homininlerdeki gibi güçlü gluteal kaslara (kalça kasları) sahip olduğuna dair kanıtlar da vardı.

Tüm bunlar bir arada değerlendirildiğinde, bu türün hominin soy hattında iki ayaklılığa yönelik en erken uyumların bazılarını temsil edebileceğini; dolayısıyla insanlık hikâyesinde kilit bir karakter olduğunu gösteriyor.

Williams şu sonuçla bitiriyor: “Bu fosiller üzerine yaptığımız analiz, Sahelanthropus tchadensis’in iki ayak üzerinde yürüyebildiğine dair doğrudan kanıt sunuyor. Bu da iki ayaklılığın soy hattımızda erken evrimleştiğini ve en çok günümüz şempanzelerine ve bonobolara benzeyen bir atadan ortaya çıktığını gösteriyor.”

IFL Science. 2 Ocak 2026.

Makale: Scott A. Williams et al. (2026). Earliest evidence of hominin bipedalism in Sahelanthropus tchadensis. Sci. Adv. 12.