Artık Yapılmadığına Sevineceğiniz 6 Yılbaşı Geleneği

Yeni yılı kutlamak, birçoğumuz için havai fişek seyretmek, kararlar vermek, parti yapmak, erken yatmak ve ertesi sabah sessiz sokakların tadını çıkarmak için iyi bir fırsat. Ancak yüzyıllar boyunca, yeni yılın başlangıcı birçok toplumda çok büyük bir mesele oldu ve kutlamak için birçok ritüel, gelenek ve tören düzenlendi. Bunların bazıları diğerlerinden biraz daha tanıdık olabilir. Sarhoş olmak? Kesinlikle. Ziyafet? Eğlenceli gibi geliyor. Aslında var olmayan bir ördeği avlamak? Pek tercih edilesi değil. Tarihin tozlu sayfalarında yer alan bu altı Yeni Yıl geleneği, insanların yeni yılı nasıl kutladıklarına dair tuhaf örnekler içeriyor.

(Antik Dünyadan 7 Yılbaşı Kutlaması)

Hepimiz yeni yılda büyük bir dağıtma dürtüsüne sempati duyabiliriz: Yeni yıl, çoğu tarım toplumu için, baharın başlangıcı veya daha sıcak havaların, ekinlerin tekrar büyümeye başlayabilmesi için zamanlama yaptıkları sembolik bir zamandı. Eski “yeni yıl” geleneklerinin izleri hala devam ediyor; fal bakmak, birlikte kutlamak, hediye vermek veya yıla iyi bir şansla başlamak için şanslı iç çamaşırı giymek. Ancak, yılbaşı geleneklerinin bazılarının son yüzyıllarda gözden düşmesi şaşırtıcı değil. İşte artık yapılmadığı için sevineceğiniz tarihin altı “yeni yıl” geleneği.

6- Bir tanrıçayla evlenmek ve sonra boşanmak

Aiwok/Wikimedia COmmons

Babil antik kentinde sene, yıllık dini bir evlilik düzenini ve ardından kutsal hırçınlığı takip ediyordu. En büyük tanrıça İştar ve en büyük tanrı Marduk’tu ve tarihçi Michael Gagarin’e göre her yeni yıl, “Marduk’la kutsal bir törenle evlendi … ve her yıl boşandı ve aldatma hakaretiyle son yolculuğuna uğurlandı.” Tarihin diğer aşamalarında, İştar her yıl Yeni Yıl’da kralın kutsal gücünü vurgulamak için onunla “evlendi”.

5- Dev penis heykelleriyle tören alayı

Caravaggio/Wikimedia Commons

Antik Yunanistan, uzun tarihi boyunca Yeni Yıl için çeşitli geleneksel festivallere sahipti, ancak birçoğu aynı kökten oluşmuştu: şarap ve zevk tanrısı Dionysos’u kutlamak. Atina’daki bir tapınağa götürülen penis heykeline eşlik eden küçük bir alay olarak başlayan şey, tarihçi William Crump’e göre, Euripides’in beğenileriyle drama yarışmalarını içeren büyük bir festival oldu.

Bu festivalin ayrıca çocuk dostu bir çeşit yanı vardı. Bu tören alayı, Dionysos’un kendisini sembolize etmek için “sepet içinde bir bebek”, ancak aynı zamanda Atina halkının “kutsamasını” almak için savaş teçhizatı giymiş “savaşta ölmüş olan kişilerin yetimlerini” içeriyordu.

4- Suya Erimiş Kurşun Dökme

1872’den kalma Lancastrian folklor koleksiyonu, fal bakma ile ilgili bir Yeni Yıl geleneğinden bahseder.

Batış inanca göre, eğer bir kız ne tür bir erkekle evleneceğini bilmek istiyorsa, “Yeni Yıl Arifesinde bir bardak suya erimiş kurşun döker ve damlaların neyi oluşturduğunu gözlemlerdi. Suda biçimlenen kurşun eğer bir makası andırırsa, kız bir terziden memnun kalması gerektiği sonucuna varırdı.” Ancak genç kadının bütün erimiş kurşunları lekelere benziyorsa ne yapması gerektiği belli değildir.

3- Yaşlı kadın modeli yapma ve “öldürme”

Quentin Matsys/Wikimedia Commons

Tarihçi Crump, kırsal İtalya’daki köylerde, Yeni Yıl’daki tahta ve kukla malzemelerinden “şehirdeki en yaşlı kadın” modelinin yapılmasının bir zamanlar popüler olduğunu belirtiyor. Bu gelenekte köylüler köyde geçit töreni yapıp, eski yıldan kurtulmayı ve yeni yıl için hazırlanmayı sembolize etmek için, “Yaşlı Kadını Biçmek” olarak bilinen bir eylemle modeli ortadan keserdi.

2- Görünmeyen bir ördeği avlamak

Her 100 yılda bir, Ocak ayının ortasındaki Yeni Yılda, Oxford’daki, All Soul’s Koleji’nden 100’ün üzerinde akademisyen, “Yeşilbaş’ı avlamak” adlı tamamen tuhaf bir törene katılıyor. Bu törende, seçilmiş bir Lord Yeşilbaş, kolej çevresinde bir sandalyede taşınıyor ve ördekler hakkında uzunca bir süre “ördek şarkısını” söylüyor ve diğer akademisyenler de ara sıra ona katılıyor. Törende insanlar, 1437’de kolej inşa edilirken temellerinden uçtuğu iddia edilen dev bir yeşilbaş arayışı içinde, sandalyede taşınan bir “Lord Mallard” liderliğindeki yanan meşalelerle kolej etrafında geçit töreni yapıyor. Alay, bir direğin ucuna bağlanmış, başlangıçta ölü, şimdi ise sadece tahtadan bir ördek taşıyan bir kişi tarafından yönetiliyor. Tören en son 2001’de yapıldı. Bir sonraki ise 2101’de yapılacak.

Görünüşe göre asırlar önce gerçek bir yeşilbaş vardı, ama bu özel gelenek artık gerçek kuşları içermiyor, sadece çok fazla gürültülü bir davranış.

1- Hicivli Kilise Hizmetini gerçekleştiren sahte başrahip seçmek

Maître du Roman de Fauvel/Wikimedia Commons

Ortaçağ Fransa halkı için Yeni Yıl festivali baharın başlangıcında gerçekleşiyordu ve tüm takvimin en büyük kutlamalarından biriydi. Ayrıca tamamen vahşi olmak için bir şanstı. Daniel Diehl ve Mark P. Donnelly, Yeni Yıl’ın, köylülerin lordlar gibi davranabilecekleri ve toplumdaki her şeyin birkaç gün boyunca sarsıntı yaşadığı “Aptallar Bayramı”nı getirdiğini söylüyor.

Hatta sahte rahipleri bile vardı: Fransız şehirleri kilisede hicivli Hristiyan törenleri yapmasına izin verilen “kötü hükümetin başrahibi” adı verilen sahte din adamlarını seçtiler – ve “Amin” demek yerine, bir eşeğin anışırı gibi A-İ sesleri yükseldi.

(Yeni Yılın Antik Kökeni)


bustle.com. 30 Aralık 2018.

Anadolu Üniversitesi Arkeoloji Bölümü mezunu. İstanbul Üniversitesi Prehistorya Bölümü'nde yüksek lisans yapıyor. İletişim: ermanbu@gmail.com

You must be logged in to post a comment Login